Codzienno¶æ jako inspiracja. Festiwal Kobiet w ARTzonie
Marzec w O¶rodku Kultury Norwida tradycyjnie po¶wiêcony jest kobietom. Ju¿ po raz 12. w ARTzonie odbêdzie siê Festiwal Kobiet „Heroina. Bohaterka”. W tym roku jego tematem przewodnim jest codzienno¶æ.
- Codzienno¶æ, czyli pozornie zwyk³e, a w rzeczywisto¶ci niezwyk³e t³o naszego ¿ycia, w którym ka¿da osoba odgrywa rolê. Przyjrzymy siê, jak w tej przestrzeni odnajdujemy si³ê, spokój i inspiracjê. Porozmawiamy o tym, jak odnale¼æ chwilê regeneracji w codziennym zgie³ku, jak w relacjach budowaæ autentyczne wiêzi poprzez uwa¿ne s³uchanie i proste gesty, a tak¿e jak dbaæ o siebie i innych – mówi Katarzyna Szczê¶niak, koordynatorka festiwalu.
W ramach festiwalu zaplanowano sze¶æ warsztatów i spotkañ dedykowanych kobietom. W programie znalaz³y siê m.in. zajêcia po¶wiêcone relacjom, efektywnemu planowaniu dnia, pracy z cia³em oraz warsztaty artystyczne.
W sobotê, 7 marca, Agnieszka Wyszyñska-Paluch poprowadzi warsztat oparty na metodach jogi twarzy, technikach automasa¿u oraz æwiczeniach oddechowych i relaksacyjnych, które wp³ywaj± na relaksacjê miê¶ni twarzy. - Zapraszam osoby w ka¿dym wieku, które chc± wprowadziæ regularn± praktykê do codziennej pielêgnacji i lepiej poznaæ w³asn± twarz - zachêca instruktorka i trenerka jogi twarzy.
W czwartek, 12 marca, odbêd± siê warsztaty pt. „Choreografie codzienno¶ci - laboratorium twórcze”. Zajêcia bêd± dotyczyæ rozwijania ¶wiadomo¶ci cia³a i kreatywno¶ci ruchowej poprzez obserwacjê codziennych gestów i nawyków ruchowych. Zwyk³e czynno¶ci, takie jak chodzenie czy wstawanie z ³ó¿ka, stan± siê materia³em do pracy choreograficznej. – Praca bêdzie oparta na improwizacji i tworzeniu prostych struktur choreograficznych do muzyki. Bêdziemy dzia³aæ indywidualnie i w grupie, skupiaj±c siê na uwa¿no¶ci, do¶wiadczeniu i procesie, a nie na efekcie koñcowym – informuje choreografka i edukatorka Marta Wo³owiec.
W kolejny czwartek, 19 marca, odbêdzie siê spotkanie kreatywne, podczas którego uczestniczki stworz± technik± kola¿u i rysunku swoj± „mapê codzienno¶ci”. – Bêdziemy rozmawiaæ o tym, jak estetyzowanie codziennych do¶wiadczeñ mo¿e wspieraæ budowanie dobrych nawyków i odzyskiwanie poczucia sensu w codzienno¶ci – mówi artystka wizualna Ada Augustyniak.
Na koniec festiwalu, 22 marca, Cecylia Ciechañska, znana jako Pani od Zieleni, zaprosi uczestniczki na „Spójniê codzienno¶ci”, czyli kameralne ¶niadanie z elementami performansu kulinarnego. – To bêdzie spotkanie przy wspólnym stole, do¶wiadczenie nowych zapachów i smaków, dzikich ciastek z „kotkami”, ciasta z buraków, znanych nostalgicznych naparów z melisy – zapowiada animatorka kultury ogrodniczej w nurcie permakultury.
W ramach festiwalu odbêd± siê tak¿e wernisa¿e dwóch wystaw kobiecych. – Zobaczymy ¶wiat oczami grup kobiet, graficzek i fotografek, które w swoich kadrach uchwyci³y to, co czêsto umyka uwadze, intymne portrety codzienno¶ci, oraz metaforyczn± wystawê rêkodzielniczek, w której centralnym punktem bêdzie artystyczna opowie¶æ o stole, przy którym splataj± siê losy, rozmowy i gesty – mówi Katarzyna Szczê¶niak.
Wystawa grupy Miejskich Hafciarek, której wernisa¿ „Smaki naszych do¶wiadczeñ” zaplanowano w ARTzonie na 20 marca o godz. 18.00, jest wydarzeniem odbywaj±cym siê w ramach Miesi±ca Krakowianek.
Pierwsze festiwalowe spotkania ju¿ siê odby³y. Podczas zajêæ z hiszpañsk± artystk± mieszkaj±c± w Krakowie, Rond± Bautist±, uczestniczki stworzy³y kolekcjê grafik inspirowanych ro¶linami, które maj± w swoich domach. Z kolei spotkanie z psychoterapeutk± Zofi± Noworól-Ostrowsk± dotyczy³o rozwijania uwa¿no¶ci i ¶wiadomego kierowania uwagi na bie¿±ce do¶wiadczenia, aby lepiej rozumieæ w³asne emocje i sytuacje ¿yciowe.
Wszystkie warsztaty odbywaj± siê w ARTzonie O¶rodka Kultury Norwida, os. Górali 4. Aby siê na nie zapisaæ, trzeba wype³niæ formularz, dostêpny na stronie internetowej artzona.okn.edu.pl. Koszt udzia³u: 30 z³ za osobê. Obowi±zuje limit miejsc. Dofinansowano ze ¶rodków Dzielnicy XVIII Nowa Huta.
- Festiwal to zaproszenie do wspólnego odkrywania, jak ¶wiadomie kszta³towaæ codzienne wybory, by przekszta³ciæ je w przestrzeñ, w której ka¿da z nas mo¿e poczuæ siê prawdziw± bohaterk± w³asnego ¿ycia – dodaje Szczê¶niak.
Monika Fio³ek
Na zdjêciu Agnieszka Wyszyñska-Paluch, fot. archiwum ARTzony
Architektoniczny portret miasta w procesie. Premiera ksi±¿ki o Nowej Hucie
Nowa Huta jest wa¿nym ¶wiadectwem przemian architektonicznych i spo³ecznych ca³ego okresu powojennego w Polsce. Nie doczeka³a siê jednak ca³o¶ciowej monografii. W odpowiedzi na rosn±ce zainteresowanie tym dziedzictwem – kluczowym dla polskiej architektury i urbanistyki – O¶rodek Kultury Norwida wyda³ ksi±¿kê pt. “Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta 2. po³owy XX wieku”.
21 lutego w ARTzonie odby³a siê premiera drugiego wydania publikacji, która po raz pierwszy ukaza³a siê w 2018. W dyskusji wokó³ ksi±¿ki wziêli udzia³ autorki i autorzy tekstów: dr Dorota Jêdruch, dr Marta Karpiñska i dr Micha³ Wi¶niewski, zwi±zani z fundacj± Instytut Architektury. Spotkanie poprowadzi³ dyrektor O¶rodka Kultury Norwida dr Jaros³aw Kla¶.
W rozmowie przypomniano dzia³ania, jakie towarzyszy³y pierwszemu wydaniu opracowania. Na spacery architektoniczne po nowohuckich osiedlach przychodzi³o nawet sto osób. Dla mieszkañców bloków widok takiej grupy pod oknami bywa³ zaskoczeniem. Jedni komentowali te “pielgrzymki”, inni wychodzili na balkony lub pods³uchiwali zza firanek, ciekawi, co mówi siê o miejscu, w którym ¿yj± na co dzieñ.
Po 8 latach widaæ, ¿e zainteresowanie znaczeniem historycznym i kulturowym Nowej Huty wci±¿ ro¶nie. W miêdzyczasie uda³o siê wdro¿yæ formu³ê Parku Kulturowego oraz ustanowiæ Now± Hutê Pomnikiem Historii. W 2024 r. Nowa Huta znalaz³a siê na Szlaku Kulturowym Rady Europy ATRIUM – Architektura Re¿imów Totalitarnych XX wieku w Pamiêci Miejskiej Europy. Architektura dzielnicy sta³a siê tak¿e przedmiotem miêdzynarodowych projektów badawczych, m.in. ARCHETHICS, WECARE i New Towns | New Narratives.
Dorota Jêdruch zwróci³a uwagê, ¿e trzeba raz na zawsze zerwaæ z mitem postrzegania Nowej Huty jako utopijnego socrealistycznego “miasta idealnego”, czy industrialnego reliktu epoki komunizmu. Spojrzenie na Now± Hutê tylko z perspektywy Placu Centralnego i otaczaj±cych go osiedli jest bardzo ograniczone. - Miasto „ca³y czas jest w procesie”, zmienia siê, dojrzewa, jest ¿ywym organizmem miejskim o indywidualnym obliczu spo³ecznym - mówi³a Jêdruch.
Micha³ Wi¶niewski wspomina³, ¿e blokowiska z lat 60., 70. i 80. XX wieku nie by³y czym¶ typowym dla bloku wschodniego. To recepcja europejskich koncepcji architektonicznych. Takie same wielkie zespo³y mieszkaniowe powstawa³y w Europie Zachodniej. - Bloki podobne do nowohuckich mo¿na znale¼æ w centrum Londynu, w Pary¿u czy na Manhattanie. Ró¿nice miêdzy nimi wynikaj± z pó¼niejszych odmiennych kontekstów politycznych, spo³ecznych, ekonomicznych i demograficznych - mówi³ badacz.
Marta Karpiñska mówi³a m.in. o fenomenie “mikrokosmosów” osiedli nowohuckich. Dla badaczki osiedla socrealistyczne, modernistyczne, postmodernistyczne to zarówno ¶wiadectwo ewolucji architektury Nowej Huty, jak i przestrzenie narracyjne – miejsca, które opowiadaj± historiê spo³eczn± i architektoniczn± poprzez swoje formy, funkcje i detale. Zwróci³a równie¿ uwagê na to, ¿e ta dzielnica jest „jaka¶”, ma swoj± to¿samo¶æ i zosta³a zaprojektowana jako dobra przestrzeñ do ¿ycia, zw³aszcza dla m³odych ludzi.
Na spotkaniu obecny by³ równie¿ prof. Zbigniew Myczkowski, który wspó³tworzy³ koncepcjê Parku Kulturowego Nowa Huta. - Kocham was! - mówi³ do ekspertów z Instytutu Architektury, ciesz±c siê, ¿e dla m³odych naukowców uk³ad urbanistyczny Nowej Huty
ma warto¶æ historyczn± niezale¿nie od ideologii i jest dobrem kultury XX wieku.
Na koniec wyst±pi³ z postulatem wybudowania w Nowej Hucie niezrealizowanego ratusza (wg projektu Tadeusza Janowskiego), na co Micha³ Wi¶niewski odpowiedzia³, ¿e on z kolei widzia³by na Placu Centralnym socrealistyczn± fontannê, która jest w zbiorach Muzeum Pa³acu Króla Jana III w Wilanowie, a która stoi tam kompletnie nieu¿ywana i niepotrzebna.
“Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta 2. po³owy XX wieku” pod redakcj± Jaros³awa Klasia to zbiorowe opracowanie po¶wiêcone architekturze i urbanistyce Nowej Huty drugiej po³owy XX wieku. Publikacjê tworz± teksty autorstwa Paw³a Jag³o, Doroty Jêdruch, Marty Karpiñskiej, Magdaleny Smagi, Kamili Twardowskiej i Micha³a Wi¶niewskiego. Drugie wydanie wzbogacaj± fotografie autorstwa Magdy Rymarz i B³a¿eja Szymczyka, grafiki autorstwa Krzysztofa Pi³y oraz ortofotomapy, biogramy autorów oraz indeks miejsc.
Ksi±¿ka stanowi istotny wk³ad w refleksjê nad z³o¿onym dziedzictwem architektonicznym i urbanistycznym Nowej Huty i jest jedynym takim kompendium wiedzy o piêciu nowohuckich dzielnicach Krakowa: Czy¿ynach, Mistrzejowicach, Bieñczycach, Wzgórzach Krzes³awickich oraz Nowej Hucie. Drugie wydanie ksi±¿ki pokazuje, ¿e opowie¶æ o Nowej Hucie wci±¿ siê pisze – tak jak samo miasto i jego mieszkañcy, którzy pozostaj± „w procesie”.
Monika Fio³ek
Spotkanie z autorkami i autorami tekstów do ksi±¿ki „Nowa Huta. Architektoniczny portret miasta drugiej po³owy XX wieku”, fot. Mateusz Pasek
Takich Walentynek w Nowej Hucie ju¿ dawno nie by³o. W centralnym jej miejscu przy al. Ró¿ nieopodal pl. Centralnego im. Ronalda Reagana w minion± sobotê 14 lutego, czyli ¦wiêto Walentynkowe dzia³o siê bardzo du¿o niespodzianek, które wspó³przygotowa³o kilku organizatorów.
Miejskie Przedsiêbiorstwo Oczyszczania w Krakowie po raz pierwszy od lat rozdawa³o budki dla ptaków w tym miejscu. Jak mnie poinformowa³ prezes MPO Henryk Kultys, który osobi¶cie dogl±da³ akcjê - przez blisko 30 lat jego firma rozda³a ok. 30 tys. takich budek. W tym roku po raz pierwszy czyni to w al. Ró¿ i jak zwykle na Rynku Podgórskim. 1000 budek znów trafi³o do ludzi, którzy rozwieszaj± je wokó³ swoich domów lub na dzia³kach. Panie Janina i Kazimiera razem z wnukiem Sebastianem, jak nas poinformowa³y powiesz± je na swoich dzia³kach. Natomiast panowie Jerzy i Stanis³aw zagospodaruj± budki przy swoich blokach na Mistrzejowicach w ul. Or³ów Bia³ych i Korony Polskiej (na zdjêciu). W akcjê rozdawania budek zaanga¿owa³ siê prezydent Miasta Krakowa Aleksander Miszalski, który osobi¶cie przekazywa³ je zebranym licznie Nowohucianom. Wszystkie budki znalaz³y swoich dysponentów.
G³ównym wspó³organizatorem imprezy by³a Fundacja Promocji Nowej Huty kierowana przez Sebastiana Adamczyka, która ju¿ po raz 11 rozdawa³a kalendarze z napisem „Kocham Now± Hutê”. To ona zapewnia³a nag³o¶nienie i wszyscy mogli pos³uchaæ piosenek o Nowej Hucie, tych historycznych, ale tak¿e wspó³czesnych. Do Fundacji do³±czy³ Piotr Ronduda prowadz±cy Grill MaNHattan nad Zalewem Nowohuckim, który jak zwykle przyczyni³ siê do ¦wiêta Mi³o¶ci Akcj± Krwiodawstwa. Do Krwiobusa zg³osi³o siê 36 osób i 30 zosta³y zakwalifikowanych do oddania krwi. Znów pozyskano najcenniejszy dar jakim jest krew ratuj±ca ¿ycie i zdrowie. Tym razem nie zapomniano o seniorach lecz±cych siê w Szpitalu im. Stefana ¯eromskiego. Specjalna grupa pojecha³a do tego szpitala i w tym Dniu Walentynkowym odwiedza³a seniorów i wrêczy³a im s³odkie upominki i kalendarze. Takie akcje zas³uguj± na uznanie o czym poinformowa³ nas obecny na uroczysto¶ci przewodnicz±cy Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta Mariusz Woda, co potwierdzali licznie przybyli radni z tej Dzielnicy, a sam± organizacjê ¦wiêta Walentynkowego w Nowej Hucie chwali³a tak¿e Magdalena Mazurkiewicz radna Miasta Krakowa przewodnicz±ca Komisji Kultury RMK.
(mp)
Konkurs "Na fundamencie krzy¿a. Historia Ko¶cio³a w Nowej Hucie"
Muzeum Nowej Huty – oddzia³ Muzeum Krakowa zaprasza uczniów szkó³ ponadpodstawowych do udzia³u konkursie „Na fundamencie krzy¿a. Historia Ko¶cio³a w Nowej Hucie”.
W tym roku mija 75 lat od przy³±czenia Nowej Huty do Krakowa (1951). Dzielnica, budowana od podstaw, jako projekt ideologiczny, szybko sta³a siê miejscem realnego ¿ycia i do¶wiadczeñ jej mieszkañców — zarówno przyjezdnych, jak i dawnych mieszkañców okolicznych wsi. Wspólne prze¿ycia, m.in. walki o krzy¿ nowohucki w 1960 roku, ukszta³towa³y lokaln± wspólnotê. Choæ czasy siê zmieniaj±, proces budowania to¿samo¶ci Nowej Huty trwa nadal. Tegoroczna edycja konkursu zaprasza do refleksji nad Now± Hut±, jako przestrzeni±, która nieustannie siê kszta³tuje — poprzez pamiêæ, do¶wiadczenie i codzienne ¿ycie jej mieszkañców.
W konkursie mog± braæ udzia³ dru¿yny licz±ce od 2 do 4 osób, uczêszczaj±cych do jednej szko³y. Formu³a konkursu bêdzie obejmowa³a 2 etapy. Pierwszym zadaniem jest zespo³owe przygotowanie prezentacji na Instagramie, trwaj±cej 60–90 sekund, przedstawiaj±cej, kim dla Was jest Nowohucianin i czym jest Nowa Huta oraz dru¿ynowy udzia³ w grze miejskiej. Fina³u konkursu bêdzie mia³ miejsce 27 kwietnia 2026 r. w oddziale Muzeum Nowej Huty, filia na os. Szkolnym 22. A w ramach przygotowañ do konkursu Muzeum zaprasza uczestników na wydarzenia zwi±zane z jego tematyk±:
1. 3 marca - Wyk³ad i spacer dotycz±cy pocz±tków i rozrostu terytorialnego Nowej Huty. Start godz. 10.00 w oddziale Muzeum Nowej Huty, filia Podziemna Nowa Huta os. Szkolne 22
2. 17 marca – Wyk³ad Karola Janasa „Nowa Huta – przestrzeñ to¿samo¶ci”. Pocz±tek o godz. 10.00 w oddziale Muzeum Nowej Huty, filia Podziemna Nowa Huta os. Szkolne 22
3. 31 marca – Warsztaty z tworzenia „rolek”. Pocz±tek o godz. 10.00 w oddziale Muzeum Nowej Huty, filia Podziemna Nowa Huta os. Szkolne 22
Chêæ udzia³u w Konkursie nale¿y zg³aszaæ mailowo na adres nowahuta@muzeumkrakowa.pl (w temacie wiadomo¶ci prosimy wpisaæ: „Konkurs Na fundamencie Krzy¿a”).
W zg³oszeniu prosimy o podanie nazwy szko³y, nazwy dru¿yny oraz liczby uczniów bior±cych udzia³ w Konkursie w ramach dru¿yny. Zg³oszenia bêd± przyjmowane do 1 marca 2026 r.
Konkurs objêty honorowym patronatem Rady Miasta Krakowa jest organizowany we wspó³pracy we wspó³pracy z: czasopismem „G³os – Tygodnik Nowohucki”, Rad± Dzielnicy XVIII Nowa Huta i parafi± Naj¶wiêtszego Serca Pana Jezusa na os. Teatralnym.
Regulamin konkursu dostêpny jest na stronie internetowej Muzeum Nowej Huty/Muzeum Krakowa.
(f)
Pomiêdzy budynkiem "Z" i budynkiem "S" dawnej Huty im. T. Sendzimira. Plac im. Mieczys³awa Gila
- Dzia³aj±c w imieniu Zarz±du Miêdzyzak³adowej Organizacji Zwi±zkowej NSZZ ”Solidarno¶æ” ArcelorMittal Poland S.A., który jest nastêpc± Komisji Robotniczej Hutników Huty im. T. Sendzimira, a wcze¶niej Huty im. Lenina, zwracamy siê z wnioskiem o uczczenie pamiêci Mieczys³awa Gila poprzez nadanie jego imienia ulicy b±d¼ placu – czytamy w pi¶mie, jakie 7 listopada 2024 roku, hutnicza „Solidarno¶æ” skierowa³a do Urzêdu Miasta Krakowa.
Tak rozpoczê³y siê starania o uczczenie pamiêci Mieczys³awa Gila, legendy nowohuckiej „Solidarno¶ci”. Stosowny apel hutniczej „Solidarno¶ci” zosta³ tak¿e wydrukowany 4 grudnia 2024 r. w zwi±zkowym Nowohuckim Biuletynie Solidarno¶ci oraz 13 grudnia 2024 r. w „G³osie. Tygodniku Nowohuckim”.
Kolejnym krokiem przybli¿aj±cym stosown± decyzjê w³adz Krakowa by³ wniosek Stowarzyszenia „Sieæ Solidarno¶ci” z lutego 20025 roku. Stowarzyszenie zaproponowa³o, by imieniem Mieczys³awa Gila nazwaæ plac przy skrzy¿owaniu Alei Solidarno¶ci oraz ul. Ujastek, pomiêdzy budynkami administracyjnymi dawnej Huty T. Sendzimira.
11 kwietnia 2025 r. ArcelorMittal Poland S.A., jako u¿ytkownik wieczysty dzia³ki nr 32/5, obrêb 20 Nowa Huta, pismem nr GE/595/2025 wyrazi³ zgodê na nazwanie wskazanego placu imieniem Mieczys³awa Gila.
Proponowany patron placu uzyska³ równie¿ pozytywn± opiniê Instytutu Pamiêci Narodowej wyra¿on± w pi¶mie BUWKr 913-22(8)/25 z dnia 21 sierpnia 2025 r.
Powy¿sza propozycja otrzyma³a tak¿e pozytywn± opiniê Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta, wyra¿on± w uchwale nr XXV/332/2025 z dnia 22 wrze¶nia 2025 r. Równie¿ Zespó³ ds. Nazewnictwa Komisji Kultury i Ochrony Zabytków Rady Miasta Krakowa na swoim posiedzeniu 7 pa¼dziernika 2025 r. pozytywnie zaopiniowa³ przed³o¿ony jej wniosek.
Fina³em by³o g³osowanie nad projektem stosownej uchwa³y przez Radê Miasta Krakowa w trakcie sesji odbytej 19 listopada 2025 r. Uchwa³a w sprawie nazwy placu zosta³a przyjêta. Czytamy w niej m.in.
„Na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 13 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorz±dzie gminnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1153, 1436) uchwala siê, co nastêpuje:
§ 1. Nadaje siê nazwê Plac Mieczys³awa Gila dla obszaru po³o¿onego w Dzielnicy XVIII Nowa Huta, przy skrzy¿owaniu Alei Solidarno¶ci oraz ul. Ujastek, czê¶æ dzia³ki nr 32/5, obrêb 20, jednostka ewidencyjna Nowa Huta.
§ 2. Wykonanie uchwa³y powierza siê Prezydentowi Miasta Krakowa.
§ 3. Uchwa³a wchodzi w ¿ycie po up³ywie 14 dni od dnia og³oszenia w Dzienniku Urzêdowym Województwa Ma³opolskiego”.
29 stycznia br., Edward E. Nowak, wraz z Jackiem M. Stok³os± ze Stowarzyszenia „Sieæ Solidarno¶ci” odbyli wizjê lokaln± na Placu Mieczys³awa Gila, aby okre¶liæ rodzaj i sposób oznaczenia patrona. - Podjêli¶my decyzjê, aby umie¶ciæ stalow± tablicê pami±tkow±, nawi±zuj±c± do tablicy "Nasza Droga do Wolno¶ci" znajduj±cej siê na Bramie G³ównej i umie¶ciæ j± na elewacji budynku "S", gdy¿ powy¿ej mie¶ci³a siê historyczna siedziba Komisji Robotniczej Hutników NSZZ "Solidarno¶æ" której Mieczys³aw Gil by³ przewodnicz±cym. To bêdzie wymagaæ uzgodnieñ formalnych. Po ich przeprowadzeniu, Sieæ Solidarno¶ci zorganizuje uroczysto¶æ nadania imienia Mieczys³aw Gila placowi ko³o huty, która by³a Jego miejscem pracy, dzia³alno¶ci i walki – czytamy na stronie Stowarzyszenia Sieæ Solidarno¶ci.
Oczywi¶cie taka uroczysta inauguracja jest potrzebna. Mamy tylko nadziejê, ¿e Stowarzyszenie Sieæ Solidarno¶ci zadzia³a w tej sprawie wraz z Zarz±dem Miêdzyzak³adowej Organizacji Zwi±zkowej NSZZ ”Solidarno¶æ” ArcelorMittal Poland S.A i uroczysto¶æ zgromadzi solidarnie wszystkich cz³onków i sympatyków „Solidarno¶ci”, a tak¿e tych wszystkich, którzy przez lata anga¿owali siê w walkê o woln± Polskê.
Mieczys³aw Gil, by³ wybitnym dzia³aczem Niezale¿nego Samorz±dnego Zwi±zku Zawodowego „Solidarno¶æ”, przewodnicz±cym Komisji Robotniczej Hutników NSZZ ‘Solidarno¶æ” by³ej Huty im. Lenina, przywódc± Solidarno¶ci ma³opolskiej, cz³onkiem w³adz krajowych, skazanym na wiêzienie za kierowanie strajkiem przeciwko wprowadzeniu stanu wojennego, opozycjonist±, w dniu 4 czerwca 1989 r. wybrany pos³em na Sejm, pó¼niej senatorem III Rzeczypospolitej Polskiej, a tak¿e hutnikiem i dziennikarzem.
Mieczys³aw Gil zmar³ 29 wrze¶nia 2022 roku w wieku 78 lat. Pochowany zosta³ na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.
(f)
W pi±tek, 30 stycznia 2026 r. w siedzibie Oddzia³u IPN w Krakowie odby³a siê ogólnopolska konferencja naukowa „Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski – ¿ycie i dzia³alno¶æ. Refleksje w rocznicê ¶mierci”.
Przyby³ych na konferencjê powita³ dr hab. Filip Musia³, dyrektor krakowskiego IPN, który powiedzia³ m.in.: „Trzy tygodnie temu minê³a rocznica ¶mierci ksiêdza Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego. I w³a¶nie ta rocznica jest pretekstem do dzisiejszego spotkania, które z naszej perspektywy ma znaczenie szczególne. Wydaje nam siê, i¿ ks. Tadeusz, który wspó³pracowa³ z Oddzia³em IPN w Krakowie, jest postaci±, której nale¿ne jest nie tylko zwyk³e wspomnienie w rocznicê ¶mierci. Zas³uguje on na to, aby¶my siê g³êbiej przyjrzeli jego ¿yciorysowi i spojrzeli na t± postaæ z perspektywy bardzo wielu przedsiêwziêæ, które realizowa³, bardzo wielu zainteresowañ, które mia³ i próbowali oceniæ t± z³o¿on± osobowo¶æ”.
Podczas pierwszego panelu, który poprowadzi³ dr hab. Rafa³ £atka prof. UKSW swoje referaty przedstawili: dr hab. Cecylia Kuta, prof. UPJPII o krakowskiej opozycji w latach 80 XX wieku, dr Monika Komaniecka-£yp nt. funkcjonowania aparatu bezpieczeñstwa w woj. krakowskim w latach 1980-1989 i Piotr Litka z IPN Kraków pt. Okoliczno¶ci pierwszego napadu „nieznanych sprawców” na ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego (1985). Dr hab. Cecylia Kuta przeczyta³a równie¿ referat dr hab. £ucji Marek nt. dzia³alno¶ci opozycyjnej ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego. Druga czê¶æ konferencji zosta³a poprowadzona przez dr hab. Cecyliê Kutê. Wziêli w niej udzia³: dr hab. Rafa³ £atka, który przestawi³ temat: Jedyna prawdziwa lustracja Ko¶cio³a? Dzia³alno¶æ ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego zwi±zana z opisem zwi±zków duchowieñstwa z aparatem bezpieczeñstwa, ks. prof. dr hab. Józef Marecki o walce ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego o upamiêtnienie ofiar ludobójstwa dokonanego przez ukraiñskich nacjonalistów oraz Wojciech Bonowicz na temat dzia³alno¶ci charytatywnej ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego.
Konferencja, która zgromadzi³a historyków z Instytut Pamiêci Narodowej oraz ¶rodowisk akademickich by³a okazj± do pog³êbionej debaty nad dziedzictwem jednej z najbardziej wyrazistych postaci polskiego Ko¶cio³a i opozycji antykomunistycznej.
Trudno w krótkim tek¶cie odnie¶æ siê do ca³ego, tak wyj±tkowo bogatego ¿ycia, ks. Tadeusza. Przypomnimy wiêc tylko, ¿e dzia³alno¶æ ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego by³a mocno spleciona równie¿ z Now± Hut±. To w Nowej Hucie, od roku 1979, zwi±za³ siê on z pierwsz± nowohuck± grup± opozycyjn±, jak± by³a Chrze¶cijañska Wspólnota Ludzi Pracy. Grupa ta powsta³a 28 kwietnia 1979 r. W spotkaniu za³o¿ycielskim uczestniczyli studenci Wojciech Sukiennik i Jan Leszek Franczyk oraz pomys³odawca Adam Macedoñski. Sukiennik i Franczyk znali siê od m³odzieñczych lat, mieszkali na s±siednich osiedlach, dzia³ali w ruchu oazowym i duszpasterstwie akademickim „Kominek” w Mogile. Macedoñski, artysta plastyk, by³ wspó³za³o¿ycielem Instytutu Katyñskiego (1978). Razem dzia³ali w SKS. Z rekomendacji Macedoñskiego w gronie za³o¿ycieli ChWLP znalaz³ siê te¿ in¿. Franciszek Grabczyk, by³y pracownik Huty im. Lenina. ChWLP mia³a byæ niezale¿n± wspólnot± robotnicz± odwo³uj±c± siê do spo³ecznej nauki Ko¶cio³a. Wkrótce grono cz³onków ChWLP powiêkszy³o siê o alumna Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, znanego Franczykowi i Sukiennikowi ze ¶rodowiska oazowego. Twórcy ChWLP propagowali idee organizacji na ³amach pisma „Krzy¿ Nowohucki”. Tytu³ nawi±zywa³ do walki o krzy¿ z 1960 r. Pierwszy numer ukaza³ siê w maju 1979 r., przed pielgrzymk± Jana Paw³a II do ojczyzny.
Dzia³alno¶æ pisma przerwa³ stan wojenny. Po kilku latach podjêto próbê jego reaktywacji jako „katolickiego czasopisma ludzi pracy”. W nowej formule ukaza³y siê w 1985 i 1986 r. trzy numery. Pracami redakcji kierowa³ wówczas ks. Tadeusz. Na ³amach „Krzy¿a” alumn Tadeusz zainaugurowa³ swoj± dzia³alno¶æ publicystyczn±. Pod pseudonimem: Jacek Partyka, pisa³ artyku³y dotycz±ce m.in. bohaterów narodowych, Kresów Wschodnich, zak³amanych faktów z historii Polski i represyjnych dzia³añ w³adz.
W latach 80. ubieg³ego wieku ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski zwi±za³ siê z prowadzonym przez ks. Kazimierza Jancarza Duszpasterstwem Ludzi Pracy w parafii ¶w. Maksymiliana Marii Kolbego w nowohuckich Mistrzejowicach. Tam bra³ udzia³ w czwartkowych Mszach za Ojczyznê. Przez ca³e lata 80. by³ represjonowany przez S³u¿bê Bezpieczeñstwa. W 1985 zosta³ dwukrotnie ciê¿ko pobity przez funkcjonariuszy SB. Pierwszy raz, w Wielk± Sobotê w rodzinnej kamienicy przy ul. Zyblikiewicza. Po raz drugi zosta³ napadniêty 4 grudnia w klasztorze Córek Bo¿ej Mi³o¶ci na Woli Justowskiej przez funkcjonariuszy SB przebranych za sanitariuszy pogotowia ratunkowego
W 1988 bra³ udzia³ jako duszpasterz robotników w strajku wiosennym w Hucie im. Lenina a potem wspiera³ dzia³alno¶æ odradzaj±cej siê Solidarno¶ci w Hucie im. Lenina.
Anga¿owa³ siê w dzia³alno¶æ dobroczynn± i pomoc niepe³nosprawnym. W 1987 wraz z Zofi± Tetelowsk± i Stanis³awem Pruszyñskim wspó³zak³ada³ Fundacjê im. Brata Alberta w Radwanowicach, której prezesem by³ od 1989 r. zajmuj±c± siê pomoc± osobom z niepe³nosprawno¶ciami intelektualnymi, prowadz±c± 36 placówek na terenie Polski.
W 2001 zosta³ mianowany duszpasterzem Ormian w archidiecezji krakowskiej, a w latach 2002-2009 by³ duszpasterzem Ormian w Polsce Po³udniowej oraz aktywnym dzia³aczem ¶rodowiska ormiañskiego.
Ksi±dz Tadeusz Isakoiwcz-Zaleski przez wielu nazywany by³ sumieniem polskiego Ko¶cio³a. Mamy nadziejê, ¿e efektem odbytej w Krakowie konferencji naukowej bêdzie stosowna publikacja Instytutu Pamiêci Narodowej, w której znajd± siê wyg³oszone referaty.
(f)
Ogólnopolska konferencja naukowa „Ks. Tadeusz Isakowicz-Zaleski – ¿ycie i dzia³alno¶æ. Refleksje w rocznicê ¶mierci”. Fot. ¯aneta Wierzgacz (IPN)
Polsko¶æ i patriotyzm stanowi± kanwê tej niezwyk³ej ksi±¿ki, utkanej z rodzimej historii, obyczajowo¶ci, tradycji. To w³a¶nie po¶ród nich uwi³ sobie gniazdo przed wieloma wiekami dumny polski Orze³. Umi³owanie Ojczyzny wypisywali Polacy na sztandarach przez stulecia. Jako naród przetrwali¶my ró¿ne dziejowe kataklizmy i istniejemy do dzisiaj tylko dlatego, ¿e zachowali¶my mi³o¶æ do Polski. W ostatnich dekadach jednak jest ona poddawana brutalnym atakom, patriotyzm jest wypaczany – z tym wszystkim rozprawia siê autor tej ksi±¿ki, znakomity historyk prof. Wojciech Polak.
Dzie³o porusza ró¿ne zagadnienia polsko¶ci, np. jej wp³yw na inne kraje i narody, opowiada o naszej mitologii, bohaterach, wielkich i mniej znanych wydarzeniach, naszym przywi±zaniu do wiary katolickiej, wiary naszych przodków – od X do XXI w. To tak¿e wielka zachêta do popularyzacji polsko¶ci. Autor pisze wprost: „Dzisiejsza Polska bardzo potrzebuje patriotyzmu, tak samo, jak potrzebowa³a go w najtrudniejszych momentach naszych dziejów. Je¿eli stracimy gotowo¶æ po¶wiêcania siê dla Ojczyzny, je¿eli przestaniemy reagowaæ na zagro¿enia jej suwerenno¶ci, je¿eli pozwolimy na totalitaryzacjê systemu w³adzy i nasycanie ¿ycia publicznego k³amstwem, to przestaniemy byæ Polakami. Staniemy siê lud¼mi bez w³a¶ciwo¶ci”.
„Polski my naród” to kawa³ piêknej historii ojczystej, znakomicie napisany i fantastycznie ilustrowany.
(f)
Wojciech Polak, Polski my naród, Wydawnictwo Bia³y Kruk, Kraków 2026, stron 344.
Kultura w cieniu przemys³u. Premiera trzeciego numeru "Zgniatacza"
22 stycznia do r±k czytelników i czytelniczek trafi³ nowy numer rocznika "Zgniatacz. Nowohuckie studia naukowe", po¶wiêcony kulturze rozwijaj±cej siê w cieniu przemys³u. Premiera czasopisma odby³a siê w O¶rodku Kultury im. Cypriana Kamila Norwida, wydawcy pisma.
W premierze 3. numeru „Zgniatacza” wziêli udzia³ m.in. Jacek Lach, zastêpca dyrektora Wydzia³u Kultury Urzêdu Miasta Krakowa, Anna Zych, specjalista ds. projektów w spó³ce Kraków Nowa Huta Przysz³o¶ci SA, Mariusz Woda, przewodnicz±cy Rady i Zarz±du Dzielnicy XVIII wraz z grup± radnych „osiemnastki”. Byli równie¿ obecni przedstawiciele Rady Naukowej „Zgniatacza”: dr Jan L. Franczyk, redaktor naczelny „G³osu. Tygodnika Nowohuckiego” oraz dr hab. Waldemar Komorowski, historyk sztuki, ekspert od architektury i urbanistyki Nowej Huty.
Najnowszy numer "Zgniatacza" otwiera tekst zastêpcy dyrektora O¶rodka Kultury Norwida Ma³gorzaty Hajto o tym, jak przedstawiano Zak³adowy Dom Kultury Huty im. Lenina na ³amach pism “Budujemy Socjalizm” i “G³os Nowej Huty”. W trakcie rozmów z autorami, które podczas premierowego spotkania poprowadzi³ dyrektor „Norwida”, dr Jaros³aw Kla¶, Ma³gorzata Hajto wspomina³a postaæ Danuty Rybarczyk, nie¿yj±cej ju¿ autorki wiêkszo¶ci artyku³ów o ZDK HiL, dziêki którym poznali¶my wiele ciekawostek z ¿ycia kulturalnego w Nowej Hucie.
W recenzowanej czê¶ci, zawieraj±cej artyku³y i rozprawy, Joanna Bryg-Stanis³awska przypomina niezrealizowane koncepcje domów kultury – od socrealistycznego Pa³acu Kultury z lat 50., który mia³ domkn±æ Plac Centralny, po modernistyczny Dom M³odo¶ci z prze³omu lat 60. i 70., zaprojektowany przez zespó³ Witolda Cêckiewicza. Podczas rozmowy autorka ujawni³a, ¿e ju¿ po napisaniu artyku³u do „Zgniatacza” dokona³a kolejnego odkrycia. W archiwach istnieje jeszcze jeden projekt domu kultury przygotowany przez warszawsk± pracowniê architektoniczn±. Realizacji doczeka³ siê dopiero projekt Zbigniewa Pawelskiego z lat 1974-83 i jest to obecne Nowohuckie Centrum Kultury.
Dr Marcin Laberschek opisa³ zagadkow± historiê popiersia Lenina sprzed bramy kombinatu, a podczas rozmowy zdradzi³ kulisy swojego „¶ledztwa” i ujawni³, sk±d wziê³y siê b³êdy w dotychczasowych opracowaniach dotycz±cych monumentu. Damian Halmer opowiedzia³, jak natrafi³ na pamiêtnik dziadka ¿ony, w którym W³adys³aw Lach opisa³ swój ¿yciorys, w tym dzia³alno¶æ w brygadach Zwi±zku M³odzie¿y Polskiej. To by³o przyczynkiem do napisania przez Halmera artyku³u o roli ¶piewu w kszta³towaniu pierwszych form kultury instytucjonalnej w buduj±cej siê Nowej Hucie.
W sekcji Varia Bogdan Zalewski interpretuje historiê dzielnicy jako przestrzeñ duchowej walki o cz³owieka – od komunistycznej utopii po chrze¶cijañski opór i odnowê. Podczas rozmowy mieszkaj±cy w Nowej Hucie dziennikarz radia RMF FM opowiedzia³, ¿e potraktowa³ topografiê dzielnicy jako swoist± planszê do gry, po której mo¿na wêdrowaæ odkrywaj±c kolejne warstwy symbolicznych znaczeñ.
W najnowszym numerze „Zgniatacza” przeczytaæ mo¿emy tak¿e tekst Bernadety Stano, która przygl±da siê mecenatowi przemys³owemu Huty „Katowice”, zestawiaj±c go z do¶wiadczeniami Huty im. Lenina i ukazuj±c mechanizmy artystycznego „uwodzenia” w realiach PRL, a tak¿e tekst Kamila Korony, który rekonstruuje dzieje nowohuckich kin oraz ich widowniê, której do¶wiadczenie filmowe kszta³towa³o lokaln± to¿samo¶æ. Na koniec mo¿emy zapoznaæ siê z bibliografi± nowohuck± za rok 2024, opracowan± przez Adama Gliksmana.
W trakcie rozmowy dr Jaros³aw Kla¶ podkre¶la³, ¿e jest to najbardziej dojrza³y z dotychczasowych numerów „Zgniatacza”. Zwraca³ uwagê na detektywistyczny charakter pracy czê¶ci autorów i autorek, siêgaj±cych do archiwów, ¼róde³ prasowych i zapomnianych dokumentów, rekonstruuj±c mniej znane w±tki historii Nowej Huty.
Rozmówcy i rozmówczynie pokazywali, jak ró¿nymi metodami mo¿na dzi¶ badaæ Now± Hutê w perspektywie has³a numeru – kultury w cieniu przemys³u: od pracy ¼ród³owej i archiwalnej, przez analizê architektury i instytucji kultury, a¿ po eseistyczne i filozoficzne odczytania jej sensów.
Najnowszy oraz archiwalne numery czasopisma mo¿na zakupiæ w Galerii Huta Sztuki O¶rodka Kultury Norwida. Obecnie trwa nabór na teksty do czwartego numeru rocznika, który po¶wiêcony bêdzie przyrodzie w przestrzeniach poprzemys³owych – ze szczególnym uwzglêdnieniem Nowej Huty jako laboratorium przemian spo³eczno-¶rodowiskowych. Propozycje tekstów w formie abstraktu nale¿y przes³aæ na e-mail Redakcji: zgniatacz@okn.edu.pl do 28 lutego 2026 r. Wiêcej szczegó³ów na stronie okn.edu.pl
Monika Fio³ek
Na zdjêciach: Premiera Zgniatacza, fot. Jadwiga Bry¶
Rozmowa z autorkami i autorami „Zgniatacza”, fot. Jadwiga Bry¶
WIELKA ORKIESTRA ¦WI¡TECZNEJ POMOCY ZAGRA JU¯ W TÊ NIEDZIELÊ
W najbli¿sz± niedzielê 25 bm zagra po raz 34 Wielka Orkiestra ¦wi±tecznej Pomocy na rzecz dzieci z chorobami przewodu pokarmowego. Tradycyjnie w Nowohuckim Centrum Kultury dzia³a Sztab WO¦P Kraków Nowa Huta. To st±d wyruszy na ulice i place Krakowa 240 wolontariuszy. Warto równie¿ wiedzieæ, ¿e wolontariusze w nowohuckiego sztabu bêd± dzia³aæ w Galerii Nowe Czy¿yny, Desinger Qutlet Kraków oraz MDK im. Andrzeja Bursy.
Wiele bêdzie siê dzia³o w NCK pocz±wszy ju¿ od godziny 10.00. W holu pawilonu C i B odbêdzie siê kiermasz z udzia³em m.in. KS Hutnik Kraków, ZHP Kraków, PCK Kraków, Stra¿y Po¿arnej, Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta. Tutaj bêdzie te¿ bar kawowy. Na kiermaszu bêd±: pokaz Enshin Karate Kraków, warsztaty kreatywne i animacje dla dzieci; warsztaty tworzenia szarpaków dla psów; warsztaty dietetyki dla psów i kotów; warsztaty pszczelarskie. Odbêdzie siê pokaz pierwszej pomocy medycznej przygotowany przez PCK Kraków. Bêdzie wizyta Szko³y Aspirantów Pañstwowej Stra¿y Po¿arnej (wóz bojowy, pies poszukiwawczo-ratowniczy, drony poszukiwawcze, pokaz pierwszej pomocy). Tradycjnie w sali estardowej odbêdzie siê koncert zespo³ów dzia³aj±cych przy NCK i zostanie przeprowadzona licytacja gad¿etów WO¦P.
Odbêd± siê tak¿e warsztaty taneczne Krakowskiego Teatru Tañca przy Studio Teatru Variette. Nowo¶ci± bêdzie bieg ³±cz±cy sztab Sztab WO¦P Kraków Nowa Huta ze sztabem przy Politechnice Krakowskiej. Strat nast±pi o godz. 13.00. Mapa trasy w za³±czeniu. Jak zwykle wieczór zakoñczy „¦wiate³ko do Nieba” przygotowane przez grupê Spontan Fire – pocz±tek o godz. 19.15. Za tydzieñ zamie¶cimy relacjê z przebiegu WO¦P organizowanej przez Sztab Kraków Nowa Huta.
(mp)
Bêdzie nowa kryta p³ywalnia na Wzgórzach Krzes³awickich
Zarz±d Infrastruktury Sportowej w Krakowie podpisa³ umowê na budowê krytej p³ywalni przy Szkole Podstawowej nr 129 (os. Na Stoku 34). Wybrany w trybie przetargu nieograniczonego wykonawca – firma TEXOM S.A. – ma zrealizowaæ inwestycjê Gminy Miejskiej Kraków na Wzgórzach Krzes³awickich w terminie do 32 miesiêcy.
W ramach zadania powstanie kolejna w naszym mie¶cie kryta p³ywalnia z podnoszonym dnem. W czê¶ci sportowo-rekreacyjnej obiektu zaplanowano: basen o wymiarach 16 × 25 m, basen do nauki p³ywania (6 × 10 m), brodzik (8 × 3,4 m) oraz wanny z hydromasa¿em. W pozosta³ej czê¶ci obiektu znajd± siê: poczekalnia, kasy, szatnie, sanitariaty oraz pomieszczenia techniczne. Do nowego budynku bêdzie mo¿na dostaæ siê bezpo¶rednio ze szko³y za pomoc± podziemnego ³±cznika, który usprawni komunikacjê, zw³aszcza w okresie zimowym. Dziêki inwestycji uczniowie i mieszkañcy Wzgórz Krzes³awickich zyskaj± mo¿liwo¶æ rozwijania sportowych pasji w nowoczesnej i bezpiecznej przestrzeni.
- D±¿ymy do tego, aby mieszkañcy wszystkich czê¶ci Krakowa mieli ³atwy dostêp do infrastruktury sportowej. Powstanie krytej p³ywalni na os. Na Stoku wpisuje siê w d³ugofalow± strategiê rozwoju sportu w mie¶cie. Jest to równie¿ wa¿ny krok dla lokalnej spo³eczno¶ci, która od lat oczekiwa³a takiego obiektu w swojej okolicy – podkre¶la Tomasz Marzec, Dyrektor Zarz±du Infrastruktury Sportowej w Krakowie.
W ramach inwestycji zagospodarowana zostanie równie¿ przestrzeñ przyszkolna. Powstan± m.in. ci±g pieszo-jezdny, miejsca parkingowe oraz place i chodniki wokó³ nowego oraz istniej±cego budynku. Obiekt basenowy zaprojektowano tak, aby tworzy³ harmonijn± ca³o¶æ z otoczeniem. Zadbano o jego spójno¶æ kolorystyczn± i w³a¶ciwe wpisanie w istniej±c± przestrzeñ, przy zachowaniu nowoczesnej formy budynku.
Koszt realizacji inwestycji: 34.901.931,42 z³otych brutto. Projektantem jest Pracownia Projektowa ARP Manecki.
(f)
Powa¿na awaria wodoci±gu na Placu Centralnym ju¿ opanowana
W czwartek, 1 stycznia nowego roku, w bezpo¶rednim s±siedztwie torów na Placu Centralnym dosz³o do powa¿nej awarii miejskiego wodoci±gu. Awaria dotyczy³a jednej z g³ównych arterii wodoci±gowych, co ze wzglêdu na specyfikacjê terenu oraz gêst± infrastrukturê podziemn±, wymaga³o u¿ycia specjalistycznego sprzêtu i zachowania szczególnych procedur bezpieczeñstwa.
W wyniku awarii ulice i chodniki po po³udniowej stronie placu zosta³y zalane wod± oraz mu³em i piaskiem. Znajduj±ce siê tam torowisko tramwajowe równie¿ zosta³o zamulone piaskiem i mocno podmyte. Ze wzglêdu na zalanie i zamulenie torów oraz zwrotnicy wstrzymano ruch tramwajów z Placu Centralnego w kierunku alei Solidarno¶ci. Tego samego dnia wieczorem Wodoci±gi Miasta Krakowa opanowa³y sytuacjê pod wzglêdem dostaw wody w rejonie Placu Centralnego, ale stwierdzono, ¿e pod torami tramwajowymi powsta³a wymyta przez wodê pusta przestrzeñ o g³êboko¶ci oko³o 2 metrów.
Dziêki zastosowaniu metody bezwykopowej odcinek magistrali wodoci±gowej pod torowiskiem zosta³ wymieniony bez konieczno¶ci demonta¿u: torów, s³upa trakcyjnego oraz rozkopania nawierzchni jezdni przy Placu Centralnym. Natomiast pusta przestrzeñ zosta³a 8 stycznia zalana specjaln± betonow± mieszkank± o wysokich parametrach wytrzyma³o¶ci. Zastosowano mieszkankê samozagêszczaj±c± siê, która przy panuj±cych w ubieg³ym tygodniu bardzo niskich temperaturach potrzebowa³a minimum 36 godzin, by wyschn±æ. Proces prawid³owego zagêszczenia by³ monitorowany do niedzieli, 11 stycznia. Tramwaje linii 4 oraz 22 powróci³y na swoj± star± trasê w poniedzia³ek 12 stycznia.
Jak widaæ, awaria wodoci±gu na Placu Centralnym poci±gnê³a za sob± skutki, których konsekwencje trwa³y prawie dwa tygodnie.
(f)
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
