Elie Gervois - wielki przyjaciel Polski, Solidarno¶ci i Nowej Huty
22 lipca 2026 r. we Francji w wieku 89 lat zmar³ Elie Gervois, by³y francuski policjant i doradca Francuskiej Konfederacji Katolickich Robotników, który m.in. w okresie PRL-u organizowa³ zbiórki i transporty darów z Francji do Krakowa. Za swoj± dzia³alno¶æ charytatywn± w 1998 r. uhonorowany zosta³ przez Radê Miasta Krakowa br±zowym Medalem Cracoviae Merenti.
Po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego Elie Gervois zaanga¿owa³ siê w akcjê zbiórki i transportu darów z Francji do Polski, zainicjowan± przez polsk± parafiê w Roubaix. Za³o¿y³ organizacjê pomocow± Comite d'Artois Solidarite-Solidarno¶æ, dzia³aj±c± w departamentach pó³nocnej Francji i w Boulogne, której z czasem zosta³ prezesem. Osobi¶cie odby³ ponad 60 podró¿y z konwojami darów do Polski. Blisko drugie tyle organizowa³ i ekspediowa³. Po¶redniczy³ m.in. w zaopatrywaniu w leki, sprzêt medyczny i rehabilitacyjny oraz ¶rodki sanitarne krakowskich placówek s³u¿by zdrowia, a tak¿e apteki darów Towarzystwa Solidarnej Pomocy przy Komisji Robotniczej Hutników NSZZ Solidarno¶æ.
Wspomina Grzegorz Fugiel, prezes Towarzystwa Solidrnej Pomocy:
Eliego Gervois pozna³em na pocz±tku lat 80., gdy pewnego wieczoru mój ojciec Kazimierz Fugiel przyprowadzi³ go do naszego domu na nocleg, po roz³adowaniu transporu z pomoc±, który Elie przywióz³ do ko¶cio³a w Mistrzejowicach.
Elie Gervois urodzi³ w 1935 roku we Francji i mieszka³ w Auchel (pó³nocna Francja, niedaleko Lille) wraz ze swoj± ukochan± ¿on± Anit± i sze¶ciorgiem dzieci. Wspomina³, ¿e jako dziecko, w swojej szkole nale¿a³ do mniejszo¶ci, bo wiêkszo¶æ kolegów by³a Polakami, których rodzice przybyli do tego zag³êbia wêglowego w poszukiwaniu lepszego ¿ycia. Elie pracowa³ jako policjant, ale wypadek na s³u¿bie zmusi³ go do odej¶cia na emeryturê. Do koñca ¿ycia musia³ ju¿ chodziæ w gorsecie stabilizuj±cym krêgos³up. Jego przesz³o¶æ i legitymacja policyjna nie raz pomaga³a mu w czasie licznych transportów humanitarnych do Polski. Do 1989 roku ze wzglêdu na zagro¿enie inwigilacj± i aresztowaniem przez SB czêsto nocowa³ wraz z wspó³pracownikami w naszym trzypokojowym mieszkaniu w bloku, w którym mieszka³em z rodzicami i bratem. Elie rozumia³ trochê po polsku, dziêki obcowaniu z poloni± francusk±, której przedstawicieli czêsto wykorzystywa³ jako t³umaczy; my natomiast nie znali¶my francuskiego. Z pomoc± jêzyka gestów i pojedynczych s³ów, udawa³o nam siê jednak sprawnie porozumiewaæ. Po 1989 roku Eli móg³ ju¿ korzystaæ z hoteli.
W ci±gu lat znajomo¶ci Ellie Gervois i mój tata Kazimierz Fugiel, blisko wspó³pracowali w dzia³alno¶ci charytatywnej, a nasze rodziny siê zaprzyja¼ni³y. My byli¶my na 50. rocznicy ¶lubu Anity i Eliego, oni byli na moim ¶lubie i weselu, a my znowu na ¶lubach ich dzieci. Elie z Anit± czêsto przyje¿d¿ali na wakacje do Polski, szczególnie do ukochanego Zakopanego.
Wraz z Elim do pomocy przyje¿d¿a³a tamtejsza Polonia, z któr± mieli¶my okazjê siê poznaæ i zaprzyja¿niæ. W ten sposób rodzice poznali swoj± krajankê, pani± Irenê pochodz±c± z Markowej, której zorganizowali sentymentaln± podró¿ do ¶wiata jej taty.
Po za³o¿eniu 1992 roku Towarzystwa Solidarnej Pomocy zmieni³a siê forma pomocy. Eli na miejscu we Francji wraz ze wspó³pracownikami zbiera³ i segregowa³ sprzêt rehabilitacyjny i lekarstwa w magazynie. Gdy by³y pe³ne dawa³ nam znaæ i ojciec organizowa³ transport sprzêtu, którego dostawy sta³y siê zacz±tkiem pierwszej w Krakowie wypo¿yczalni sprzêtu rehabilitacyjnego i przeznaczonego do opieki nad przewlekle chorymi.
Po ¶mierci mojego ojca w 2007 roku, transportów by³o coraz mniej. W 2013 roku zmar³a ukochana ¿ona Eliego, Anita na której pogrzebie oczywi¶cie te¿ byli¶my. Po ¶mieci Anity, Eli podupad³ na zdrowiu i z czasem kontakt by³ coraz s³abszy a¿ znik³. Mimo naszych usilnych starañ nie uda³o siê dowiedzieæ co siê dzieje z Elim a¿ do momentu, kiedy dotar³a do nas informacja o ¶mierci Eliego w dniu 22.07.2026.
W imieniu Zarz±du Towarzystwa Solidarnej Pomocy wraz z bratem Piotrem uczestniczyli¶my 30 lipca w pogrzebie, a dzieñ wcze¶niej po¿egnali¶my siê z Elim w jego domu w Auchel dziêkuj±c Bogu, ¿e mieli¶my takiego przyjaciela ponad tysi±c kilometrów st±d.
(red)
Ellie Gervois na uroczystej sesji Rady Miasta Krakowa, w trakcie której uhonorowany zosta³ Medalem Cracoviae Merenti (Fot. Magiczny Kraków).
Zakoñczy³ siê remont Pomnika Solidarno¶ci „B±d¼ wierny, id¼”, zlokalizowanego na Skwerze Budowniczych Nowej Huty przy Placu Centralnym im. Ronalda Reagana. We wtorek 4 sierpnia odby³ siê oficjalny odbiór wykonanych prac, w którym uczestniczyli przedstawiciele Rady Dzielnicy XVIII Nowa Huta, Rady Miasta Krakowa, S³u¿b Konserwatorskich, Zarz±du Zieleni Miejskiej, Stowarzyszenia Sieæ Solidarno¶ci oraz projektant i wykonawca inwestycji.
Prace prowadzone by³y zgodnie z Programem Prac Konserwatorskich i obejmowa³y konserwacjê oraz naprawê elementów obiektu, a tak¿e odnowienie warstw zewnêtrznych pomnika w celu przywrócenia jego pierwotnych walorów estetycznych. W trakcie realizacji zachowano oryginaln± substancjê zabytkow±, dbaj±c o autentyczno¶æ obiektu i poszanowanie jego historycznego charakteru. Zakres robót obejmowa³ równie¿ dzia³ania o charakterze technicznym i estetycznym, w tym stabilizacjê pêkniêæ, uzupe³nienie ubytków oraz zastosowanie specjalistycznych materia³ów i technologii konserwatorskich, dziêki którym pomnik odzyska³ swój dawny wygl±d i bêdzie móg³ s³u¿yæ kolejnym pokoleniom jako wa¿ne miejsce pamiêci. Monument po renowacji prezentuje siê znakomicie i ponownie przypomina o wa¿nym rozdziale historii Nowej Huty.
Prace dofinansowano ze ¶rodków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz±cych z Funduszu Promocji Kultury – pañstwowego funduszu celowego. Ca³kowity koszt zadania: 297 500 z³, w tym dofinansowanie ze ¶rodków finansowych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodz±cych z Funduszu Promocji Kultury: 238 000 z³. Zadanie realizowane w ramach Programu Rz±dowego: Miejsca pamiêci i trwa³e upamiêtnienia w kraju.
Przypomnijmy, ¿e Pomnik Solidarno¶ci „B±d¼ wierny, id¼” zosta³ wzniesiony w 1999 roku przed Walcowni± Zgniatacz Huty im. Tadeusza Sendzimira – w miejscu, w którym dzia³a³a najsilniejsza organizacja NSZZ „Solidarno¶æ” w kombinacie. To w³a¶nie tam podczas strajków w 1988 roku mie¶ci³ siê komitet strajkowy, a pó¼niej funkcjonowa³a Izba Pamiêci po¶wiêcona hutniczej „Solidarno¶ci”. W roku 2005, po prywatyzacji huty i w zwi±zku z planami wyburzenia Walcowni Zgniatacz, pomnik zosta³ przeniesiony na Plac Centralny, gdzie uroczy¶cie ods³oniêto go ponownie. Od tamtego czasu w wa¿ne dla Solidarno¶ci daty pod pomnikiem w centrum Nowej Huty sk³adane s± wieñce i kwiaty.
(f)
Nowa wystawa w Muzeum Lotnictwa: Z wiatrem i pod wiatr. Lotnictwo cywilne
Szukacie pomys³u na wakacje w mie¶cie? Je¶li tak to we¼cie pod uwagê mo¿liwo¶æ odwiedzin Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy¿ynach. To w³a¶nie tam otwarta zosta³a wystawa „Z wiatrem i pod wiatr. Lotnictwo cywilne”, która zdoby³a Nagrodê Sybilla 2025 w kategorii Nowe i zmodernizowane wystawy sta³e. Jej otwarcie dla publiczno¶ci nast±pi³o w 24 sierpnia 2025 r. podczas obchodów ¦wiêta Lotnictwa Polskiego.
To najwiêksza wystawa po¶wiêcona lotnictwu cywilnemu w Polsce i jedna z najwiêkszych tego typu ekspozycji w Europie. Na powierzchni ponad 3000 m² poznacie fascynuj±c± historiê podboju przestworzy – pe³n± odwagi, pasji, prze³omowych wynalazków i ludzi, którzy udowodnili, ¿e marzenia o lataniu mog± staæ siê rzeczywisto¶ci±. Wystawa z rozmachem
Ekspozycja zosta³a rozmieszczona w nowoczesnym hangarze powsta³ym na miejscu historycznego hangaru 2. Pu³ku Lotniczego w Krakowie. Dziêki temu, oprócz walorów edukacyjnych, stanowi równie¿ symboliczne dope³nienie przestrzeni o bogatym dziedzictwie lotniczym. Wystawa zosta³a zaprojektowana z my¶l± o jak najszerszej grupie odbiorców – zarówno dla pasjonatów awiacji, jak i rodzin z dzieæmi, seniorów, grup szkolnych czy osób z niepe³nosprawno¶ciami. Przystosowane przestrzenie, strefy wypoczynku i nowoczesny system audioprzewodników u³atwi± komfortowe zwiedzanie i umo¿liwiaj± pe³ne zanurzenie siê w ¶wiat lotnictwa.
To nie tylko wystawa do ogl±dania – to tak¿e przestrzeñ do¶wiadczania. Zwiedzaj±cy mog± skorzystaæ z interaktywnych symulatorów lotu, które pozwalaj± poczuæ emocje zwi±zane ze startem, lotem i l±dowaniem, bez odrywania siê od ziemi. Polskie skrzyd³a – historia pe³na pasji
Wystawa zosta³a podzielona na siedem przenikaj±cych siê tematycznie przestrzeni. Ka¿da z nich ukazuje inny aspekt historii lotnictwa cywilnego – od konstrukcji amatorskich po samoloty pasa¿erskie, od sportów lotniczych po narodowy transport lotniczy.
W pierwszej czê¶ci wystawy – „Pocz±tki lotnictwa na ziemiach polskich” – zwiedzaj±cy poznaj± pionierów, którzy marzyli o lataniu w czasach, gdy samo uniesienie siê nad ziemiê by³o wyzwaniem. Repliki pierwszych lotni, szybowców i rze¼ba legendarnego „ch³opskiego Ikara” Jana Wnêka przypominaj± o entuzjazmie i odwadze tamtych czasów. Warto zwróciæ uwagê m.in. na replikê lotni Czes³awa Tañskiego – jednej z pierwszych konstrukcji lataj±cych zaprojektowanych przez Polaka, oraz szybowiec Akar – zwyciêzcê pierwszego polskiego konkursu szybowcowego z 1923 roku.
Kolejna przestrzeñ po¶wiêcona zosta³a okresowi miêdzywojnia i dzia³alno¶ci Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, która popularyzowa³a lotnictwo w¶ród spo³eczeñstwa. To w³a¶nie wtedy Polacy zdobywali miêdzynarodowe trofea – Puchar Miêdzynarodowego Turnieju Samolotów Turystycznych Challenge oraz puchar miêdzynarodowych zawodów balonowych Gordona Bennetta, a maszyny RWD, szybowce Wrona i ¯aba oraz osi±gniêcia polskich in¿ynierów i konstruktorów budowa³y renomê m³odego lotnictwa. W przestrzeni tej zobaczymy równie¿ replikê RWD-8 – wiernie odwzorowany przez Muzeum Lotnictwa Polskiego model najliczniej produkowanego samolotu szkolnego w Polsce przed II wojn± ¶wiatow±. ¯aden egzemplarz nie przetrwa³ do naszych czasów. Replika posiada oryginalny silnik PZ In¿. Junior 5800cc.
Osobne miejsce zajmuje historia kobiet w polskim lotnictwie. Wystawa przypomina takie postaci jak Wanda Modlibowska czy Stefania Wojtulanis-Karpiñska – pilotki, instruktorki, rekordzistki. Dziêki ich zaanga¿owaniu i umiejêtno¶ciom kobiety na sta³e wpisa³y siê w historiê rozwoju polskich skrzyde³. W dalszej czê¶ci ekspozycji znajdziemy imponuj±c± dokumentacjê sportu lotniczego w czasach PRL oraz niezwyk³e przyk³ady pasji in¿ynieryjnej – jak chocia¿by ¶mig³owiec Gil, pierwszy w pe³ni polski wirop³at opracowany w G³ównym Instytucie Lotnictwa. Technologia, wyczyn i codzienno¶æ
Lata PRL-u to czas intensywnego rozwoju lotnictwa sportowego i przemys³u lotniczego w Polsce. Eksponaty z tego okresu prezentuj± zarówno oficjalne konstrukcje instytucjonalne – jak szybowce IS-1 Sêp bisi IS-4 Jastrz±b – oraz niezwyk³e inicjatywy amatorskie. Znajdziemy tu s³ynn± Kuku³kê – lekki samolot zbudowany w mieszkaniu w bloku w Lesznie, na której jej konstruktor Eugeniusz Pieni±¿ek uciek³ z PRL do Szwecji, czy Prz±¶niczkê, która powsta³a w mieszkaniu w £odzi. W¶ród szybowców nie zabrak³o legendarnych egzemplarzy, na których Polacy zdobywali tytu³y mistrzów ¶wiata: Zefir – Edwarda Makuli, SZD-43 Orion – Jana Wróblewskiego czy prototyp szybowca Swift S-1, który to model do dzi¶ u¿ywany jest w akrobacji szybowcowej na ca³ym ¶wiecie.
Kolejna przestrzeñ po¶wiêcona jest akrobacji lotniczej oraz odpoczynkowi. Widzowie mog± przyjrzeæ siê sukcesom polskich mistrzów w tej dziedzinie – w tym Krzysztofa i Wac³awa Wieczorków. W¶ród eksponatów znajduje siê m.in. samolot akrobacyjny Zlin Z 50LA oraz s³ynny szybowiec Zefir, na którym Edward Makula zdoby³ mistrzostwo ¶wiata. Nie zabrak³o te¿ miejsca na prezentacjê lotnictwa us³ugowego – pasa¿erskiego, sanitarnego i rolniczego. Zobaczymy tu m.in. Albatrosa B.II – pierwszy polski samolot u¿ywany do celów reklamowych, sanitarny CSS-13 i rolniczego PZL-106 Kruka, który by³ u¿ywany do oprysków m.in. w Sudanie.
W ostatniej czê¶ci wystawy znalaz³o siê miejsce dla lotnictwa rekreacyjnego, sportów lotniczych i historii Polskich Linii Lotniczych LOT. Gabloty prezentuj± szybowce klasy ¶wiatowej, paralotniowy symulator oraz unikalne eksponaty zwi±zane z LOT-em – mundury, pami±tki, modele samolotów. Na szczególn± uwagê zas³uguje odrestaurowany samolot PZL-104 Wilga – jedna z najbardziej wszechstronnych konstrukcji lotniczych PRL-u – który do dzi¶ budzi zachwyt swoj± funkcjonalno¶ci± i estetyk±.
(f)
Samolot Kuku³ka
Fot. Muzeum Lotnictwa Polskiego w Czy¿ynach
Restauracja „Stylowa” jest najstarsz± restauracj± w Nowej Hucie. Dzia³a od 1956 roku w lokalu na os. Centrum C 3 przy alei Ró¿. G³ównym projektantem budynku, w którym znajduje siê kultowa restauracja, by³ Adam Fo³tyn. „Stylowa” od pocz±tków swojej dzia³alno¶ci by³a jednym z najelegantszych lokali Nowej Huty. Do dzi¶ zachowa³a sporo detali charakterystycznych dla wnêtrz publicznych z epoki socrealizmu, m.in. du¿± dekoracyjno¶æ, sztukaterie na ¶cianach, posadzki, ¿yrandole i kolumny. Ze wzglêdu na zachowany koloryt restauracja jest czêstym przystankiem dla turystów zwiedzaj±cych Now± Hutê.
W latach PRL-u „Stylowa” by³a popularnym miejscem spotkañ dla robotników, intelektualistów i rodzin, oferuj±c proste menu z kaw±, ciastkami i tanimi posi³kami. Jej funkcja nie ogranicza³a siê tylko do gastronomii – by³a to tak¿e przestrzeñ spo³eczna, gdzie ludzie dyskutowali o codziennych sprawach, a czasem nawet o polityce, choæ pod czujnym okiem w³adz.
Upadek komunizmu w 1989 roku zapocz±tkowa³ radykalne zmiany. „Stylowa”, jak wiele innych nowohuckich lokali, zmierzy³a siê z fal± prywatyzacji i komercjalizacji. Proces ten nie by³ ³atwy – w latach 90. lokal boryka³ siê z problemami, takimi jak brak funduszy na remonty i spadek liczby klientów, którzy przenosili siê do zachodnich sieci fast foodów.
W latach 2003-2004, po krótkiej przerwie w funkcjonowaniu lokalu, w „Stylowej” przeprowadzono gruntowny remont, przebudowê i modernizacjê. Nowy etap w rozwoju tego lokalu zbieg³ siê w czasie ze wst±pieniem Polski do Unii Europejskiej i ze zwiêkszonym zainteresowanie zachodnich turystów naszym krajem. Coraz wiêcej go¶ci przybywa³o do starego Krakowa, ale równie¿ Nowa Huta cieszy³a siê rosn±cym zainteresowaniem turystów. W tej klimat wpisywa³a siê zmieniaj±ca swoje oblicze „Stylowa”.
Nowa „Stylowa” skupia³a siê nie tylko na jedzeniu, ale te¿ na serwowaniu swoim klientom ciekawego do¶wiadczenia. Wnêtrze lokalu, zaprojektowane w stylu eklektycznym, ³±czy³o elementy historyczne, jak oryginalne sztukaterie, z nowoczesnymi dodatkami, takimi jak designerskie meble i o¶wietlenie LED. To podej¶cie odzwierciedla³o szersz± tendencjê do heritage marketingu, gdzie stare miejsca s± wykorzystywane do budowania marki. „Stylowa” oferowa³a nie tylko posi³ki, ale te¿ wydarzenia kulturalne, jak spotkania z ciekawymi lud¼mi, koncerty czy warsztaty, co przyci±ga³o zarówno m³odsze pokolenia jak i turystów.
Dzisiaj widaæ, ¿e to, co zaczê³o siê jako prosta kawiarnia, sta³o siê symbolem adaptacji do nowych realiów, pokazuj±c, jak historia i komercja mog± wspó³graæ. Dzisiaj, odwiedzaj±c „Stylow±”, mo¿na poczuæ echo przesz³o¶ci, jednocze¶nie ciesz±c siê nowoczesnymi udogodnieniami, co czyni j± nie tylko restauracj±, ale i ¿ywym muzeum zmian.
A w zwi±zku z jubileuszem 70-lecia istnienia Stylowej”, w ubieg³± ¶rodê, w symbolicznym dniu 22 lipca (m³odszym warto przypomnieæ, ¿e w PRL-u dzieñ 22 lipca by³ najwa¿niejszym ¶wiêtem pañstwowym wprowadzonym przez komunistów) w „Stylowej” odby³o siê spotkanie w³a¶cicielek lokalu z szerokim gronem znajomych, przyjació³, sta³ych bywalców oraz nowohuckich i krakowskich dzia³aczy i polityków. By³ okoliczno¶ciowych tort. By³o pyszne jedzenie. I by³o wiele wspomnieñ.
A my, ¿yczymy „Stylowej” przynajmniej stu lat obecno¶ci w Nowej Hucie.
(f)
W miniony wtorek 14 lipca zmar³a red. Janina Dziuro. Z zawodem dziennikarza by³a zwi±zana od blisko 60 lat. Rozpoczê³a pracê w „Gazecie Krakowskiej” 1 listopada 1969 roku i przepracowa³a w tej redakcji dwa lata. Od 1971 roku zwi±za³a siê z redakcj± „Sygna³ów” Miejskiego Przedsiêbiorstwa Komunikacyjnego, któr± te¿ kierowa³a. Zak³adowa gazeta spe³nia³a wa¿n± rolê informacyjn±. Wspó³pracowa³a m.in. z red. Filomen± Serwin, która po odej¶ciu Janiny Dziuro w 1981 roku do „G³osu Nowej Huty”, kontynuowa³a jej dzie³o w MPK. Z „G³osem Nowej Huty” i pó¼niej „G³osem. Tygodnikiem Nowohuckim” zwi±za³a siê do koñca swojej aktywno¶ci dziennikarskiej.
Mia³em szczê¶cie, ¿e nasze drogi skrzy¿owa³y siê i mog³em bli¿ej poznaæ Ninê, bo tak w redakcji siê do niej zwracali¶my. Pozna³em j± w latach siedemdziesi±tych, gdy pracowa³a w Sygna³ach MPK. Bywa³em wówczas w tej firmie, która mia³a rozwiniête w³asne media. Wychodzi³a tu nie tylko zak³adowa gazeta, któr± kierowa³a Nina, ale by³o mocne radio zak³adowe zwane przez niektórych radiowêz³em. Pó¼niej kontaktowali¶my siê, gdy pracowa³a w „G³osie Nowej Huty”. Wiem, ¿e ówczesny redaktor naczelny ceni³ sobie kunszt dziennikarski red. Dziuro, która podejmowa³a w swoich artyku³ach trudne sprawy i tematy. Od pocz±tku 1987 r. nasze drogi ju¿ mocno siê zwi±za³y. Wtedy po pracy w „Dzienniku Polskim”, gdzie by³em zastêpc± redaktora naczelnego, zosta³em redaktorem naczelnym „G³osu Nowej Huty”. Wszed³em w znakomity zespó³ dziennikarski, ³±cz±cy do¶wiadczenie i ¶wie¿o¶æ m³odo¶ci. Po odej¶ciu zastêpcy red. naczelnego Jerzego Danka na emeryturê powo³a³em na tê funkcjê red. Henrykê Rosiek, a Janina Dziuro objê³a kierownictwo dzia³u publicystyki. By³o to znakomite rozwi±zanie, bo obie dziennikarki znakomicie wywi±zywa³y siê ze swoich obowi±zków i to nie tylko organizacyjnie, ale bêd±c wzorem kunsztu dziennikarskiego w podejmowanej przeze mnie publicystyce. Janina Dziuro by³a bardzo wra¿liwym cz³owiekiem i do dzisiaj pamiêtam jej artyku³y o bezrobotnych i bezdomnych, czyli ludziach, którym ¿ycie niezbyt siê uda³o. Potrafi³a nawet dotrzeæ do bezdomnych mieszkaj±cych w kana³ach sieci ciep³owniczej.
Wspólnie prze¿yli¶my prze³om koñca lat osiemdziesi±tych i pocz±tku dziewiêædziesi±tych. Starsza czê¶æ zespo³u zmuszona przez ówczesnego dyrektora Kombinatu musia³a odej¶æ z „G³osu Nowej Huty” i utworzy³a „G³os. Tygodnik Nowohucki”. Dziêki wsparciu ówczesnego przewodnicz±cego Komisji Robotniczej Hutnik Kraków NSZZ „Solidarno¶æ”, a wcze¶niej dziennikarza „G³osu Nowej Huty” Mieczys³awa Gila redagowali¶my „G³os. Tygodnik Nowohucki” w siedzibie KRH, a potem przenie¶li¶my siê do Nowohuckiego Centrum Kultury. Z nami razem by³a te¿ Janina Dziuro, której znakomite pióro przyczyni³o siê do zwyciêstwa w konkurencji z „G³osem Nowej Huty”, który po objêciu funkcji dyrektora naczelnego Kombinatu przez Jerzego Knapika uleg³ likwidacji i w³±czeniu w „G³os. Tygodnik Nowohucki” na zasadzie redagowania dwóch zleconych kolumn. W tej redakcji kierowanej przez red. Jana Franczyka przepracowali¶my kolejne ponad 20 lat. Nina Dziuro redagowa³a sta³± rubrykê Kronikê Policyjn±, ale równie¿ pisa³a wyraziste i podnosz±ce nie³atwe sprawy artyku³y. 28 lutego 2009 roku przesz³a na emeryturê, ale nadal z redakcj± wspó³pracowa³a przez kolejne lata redaguj±c Kronikê Policyjn±. Nina by³a nie tylko znakomitym dziennikarzem, ale bardzo dobr± kole¿ank±, ¿yczliw± osob± dla swojego otoczenia. I tak± j± zapamiêtamy.
W roku 2011 po 20 latach dzia³ania „G³osu. Tygodnika Nowohuckiego” w³adze miasta Krakowa doceni³y rolê tej lokalnej gazety z tradycjami od 1950 roku. Pierwszy zastêpca Prezydenta Miasta Krakowa Tadeusz Trzmiel wrêczy³ Medale Za Zas³ugi dla Miasta Krakowa Honoris Gratia w³a¶nie red. Janinie Dziuro (na zdjêciu), ale tak¿e red. Henryce Rosiek, red. Krystynie Lenczowskiej i od lat redaguj±cemu „G³os” red. Andrzejowi Bejgerowi.
Pogrzeb red. Janiny Dziuro odby³ siê 17 lipca w jej rodzinnej miejscowo¶ci Drochlinie, gdzie spoczê³a na miejscowym cmentarzu.
S£AWOMIR PIETRZYK
Trochê ziemi, trochê kwiatów i du¿o dobrych chêci. 6 lipca br. na patio Szpitala Specjalistycznego im. Stefana ¯eromskiego posadzono wiêksz± ilo¶æ kwiatów. W wydarzeniu wziêli udzia³ mieszkañcy Nowej Huty, pracownicy szpitala, pacjenci oraz wszyscy ci, którzy chcieli do³o¿yæ swoj± „sadzonkê” do upiêkszenia tej przestrzeni, aby wokó³ szpitala by³o wiêcej kwiatów.
- Dziêkujemy wszystkim za obecno¶æ, zaanga¿owanie i stworzenie miejsca, które bêdzie cieszyæ oko przez kolejne miesi±ce. Kwiaty nie tylko ciesz± oko, ale wp³ywaj± tak¿e na nasze samopoczucie. A w przestrzeni szpitala ten psychologiczny aspekt otoczenia te¿ ma wa¿ne znaczenie – podkre¶laj± inicjatorzy akcji.
Pomys³odawcami akcji byli Program Aktywno¶ci Lokalnej (PAL) „Na Skarpie” oraz fundacja Czerwony Krakowiak. Sadzenie kwiatów odby³o siê w ramach projektu „Wygrane Rodziny w Krakowie”.
(f)
Mieszkañcy osiedla £uczanowice zyskali miejsce do spotkañ i organizacji s±siedzkich wydarzeñ. W ramach Programu Aktywno¶ci Lokalnej, przy ul. Mycielskiego 10 otwarto nowy o¶rodek, którego operatorem jest krakowski MOPS. Nowy o¶rodek powsta³ w odpowiedzi na potrzeby mieszkañców czê¶ci dzielnicy Wzgórza Krzes³awickie. Swoj± dzia³alno¶æ bêd± tam prowadziæ równie¿ Klub „Aneks” O¶rodka Kultury Kraków – Nowa Huta, Stowarzyszenie Przyjació³ £uczanowic oraz osiedlowy klub sportowy.
£uczanowice nale¿± do oddalonych od centrum czê¶ci Krakowa. Dla wielu mieszkañców oznacza to utrudniony dostêp do oferty kulturalnej, edukacyjnej czy miejsc integracji spo³ecznej. Dlatego tak wa¿ne by³o stworzenie przestrzeni, która bêdzie s³u¿yæ lokalnej spo³eczno¶ci. Dziêki Programowi Aktywno¶ci Lokalnej mieszkañcy bêd± mogli uczestniczyæ w ró¿norodnych zajêciach i anga¿owaæ siê w dzia³ania na rzecz osiedla. O¶rodek ma sprzyjaæ budowaniu wiêzi s±siedzkich, wymianie do¶wiadczeñ oraz wspólnej realizacji lokalnych inicjatyw.
Budynek powsta³ w miejscu dawnego, mocno zniszczonego boiska do koszykówki. Jest parterowy i ma funkcjonalnie zaprojektowan± przestrzeñ. Najwa¿niejszymi pomieszczeniami s± dwie sale przeznaczone do zajêæ i spotkañ. Wiêksza z nich mo¿e zostaæ podzielona mobiln± ¶cian±, dziêki czemu ³atwo dopasowaæ j± do ró¿nych potrzeb. Druga sala przeznaczona jest dla mniejszych grup i zajêæ indywidualnych. O¶rodek zosta³ w pe³ni dostosowany do potrzeb osób z niepe³nosprawno¶ciami. Projekt uwzglêdnia tak¿e rozwi±zania przyjazne ¶rodowisku. Zachowano znaczn± czê¶æ terenów zielonych, a budynek wyposa¿ono w dach pokryty ro¶linno¶ci±, który pomaga zatrzymywaæ wodê opadow± i poprawia mikroklimat otoczenia.
Na terenie obiektu zamontowano równie¿ panele fotowoltaiczne, a za ogrzewanie i przygotowanie ciep³ej wody odpowiadaj± nowoczesne pompy ciep³a. Warto¶æ inwestycji to ok. 4 mln z³. Oficjalnemu otwarciu o¶rodka – 30 maja – towarzyszy³ rodzinny piknik z udzia³em mieszkañców.
(f)
Muzeum Krakowa zaprasza na wystawê. "Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny"
Jeszcze kilka lat temu schrony by³y przede wszystkim historyczn± ciekawostk±. Dzi¶, gdy kwestie bezpieczeñstwa s± wa¿n± czê¶ci± codziennych rozmów, patrzymy na nie zupe³nie inaczej. Wystawa „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” pokazuje, ¿e pytania o zagro¿enie, schronienie i gotowo¶æ na sytuacje kryzysowe nie nale¿± wy³±cznie do przesz³o¶ci. Nadzieja i zagro¿enie
Od 19 czerwca Muzeum Krakowa zaprasza do Podziemnej Nowej Huty na os. Szkolne 22 na wystawê „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny”. To opowie¶æ o schronach budowanych pod nowohuckimi osiedlami, ale tak¿e o potrzebie bezpieczeñstwa, która pozostaje niezmienna mimo zmieniaj±cych siê czasów i zagro¿eñ.
Punktem wyj¶cia jest historia zimnej wojny – konfliktu, który przez dziesiêciolecia kszta³towa³ wyobra¿enia o zagro¿eniu po obu stronach ¿elaznej kurtyny. Jak mówi kuratorka wystawy Agata Klimek-Zdeb, nad ca³± opowie¶ci± unosi siê symboliczny „cieñ zimnej wojny”. To w³a¶nie on pozwala zrozumieæ, dlaczego pod nowohuckimi osiedlami budowano schrony i jak± rolê mia³y pe³niæ w systemie ochrony ludno¶ci. Ekspozycja prowadzi nastêpnie przez historiê powstaj±cej Nowej Huty. W¶ród archiwalnych fotografii, materia³ów filmowych i oryginalnych eksponatów poznajemy miasto budowane z rozmachem i nadziej± na lepsz± przysz³o¶æ. Jednocze¶nie pod nowymi blokami powstawa³a infrastruktura przygotowywana na wypadek wojny. To zestawienie codziennego ¿ycia i poczucia zagro¿enia stanowi jeden z najwa¿niejszych w±tków wystawy. W cieniu pandemii i wojny w Ukrainie
Znaczn± czê¶æ ekspozycji po¶wiêcono samym schronom. Zwiedzaj±cy poznaj± historiê ich budowy, zasady funkcjonowania oraz specyfikê nowohuckiej infrastruktury ochronnej.
Jednym z najbardziej anga¿uj±cych elementów jest mapa rozmieszczenia schronów w Nowej Hucie. Wielu odwiedzaj±cych odruchowo szuka na niej w³asnego osiedla, domu rodziców lub mieszkania dziadków, odkrywaj±c, jak blisko ich codziennego ¿ycia znajduje siê historia zimnej wojny. Czê¶ci± wystawy jest równie¿ oryginalna przestrzeñ schronu przeciwlotniczego z lat 50. XX wieku. To w³a¶nie tutaj najmocniej wybrzmiewa wspó³czesny wymiar ca³ego projektu. Twórcy ekspozycji nie zatrzymuj± siê bowiem na historii PRL-u. W schronie pojawiaj± siê odniesienia do do¶wiadczeñ ostatnich lat – pandemii, wojny w Ukrainie oraz innych sytuacji kryzysowych, które wp³ynê³y na nasze poczucie bezpieczeñstwa. Zwiedzaj±cy mog± zobaczyæ plecaki ewakuacyjne dla dzieci i doros³ych, poznaæ podstawowe zasady postêpowania w sytuacjach zagro¿enia oraz dowiedzieæ siê, jak przygotowaæ siê na nieprzewidziane zdarzenia.
Z my¶l± o najm³odszych przygotowano specjaln± ¶cie¿kê zwiedzania. Komiksowi bohaterowie pomagaj± dzieciom poznawaæ zasady bezpieczeñstwa w codziennych sytuacjach i pokazuj±, jak odpowiedzialnie reagowaæ na ró¿nego rodzaju zagro¿enia. Historia nie koñczy siê w gablocie
Wystawie towarzyszyæ bêd± równie¿ dzia³ania edukacyjne po¶wiêcone wspó³czesnemu bezpieczeñstwu i ochronie ludno¶ci. Ich plan w³a¶nie powstaje. Przede wszystkim bêd± to lekcje muzealne, oprowadzania po wystawie oraz spacery.
– Nie chcemy straszyæ. Chcemy inspirowaæ do zdobywania wiedzy o tym, jak postêpowaæ w sytuacjach zagro¿enia – podkre¶la Agata Klimek-Zdeb.
Wystawa zachêca równie¿ do dalszego odkrywania Nowej Huty poza murami muzeum. Spaceruj±c po osiedlach mo¿na odnale¼æ charakterystyczne wy³azy, czerpnie powietrza i inne ¶lady infrastruktury schronowej, które przez lata sta³y siê niemal niewidocznym elementem krajobrazu dzielnicy.
– Temat zagro¿enia wci±¿ jest obecny. Zmieniaj± siê sytuacje, ale potrzeba bezpieczeñstwa pozostaje sta³ym elementem naszego ¿ycia – mówi kuratorka.
Wystawa „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” pokazuje, ¿e historia nie koñczy siê w muzealnej gablocie. Staje siê punktem wyj¶cia do rozmowy o wspó³czesno¶ci, odpowiedzialno¶ci i wiedzy, która w sytuacji zagro¿enia mo¿e okazaæ siê bezcenna.
Muzeum Nowej Huty, oddzia³ Muzeum Krakowa zachêca równie¿ do odwiedzenia drugiej ods³ony Podziemnej Nowej Huty – wystawy „Stan zagro¿enia” w schronie pod Zespo³em Szkó³ Mechanicznych nr 3 na osiedlu Szkolnym 37. Obie ekspozycje tworz± spójn± opowie¶æ o schronach, bezpieczeñstwie i potrzebie przygotowania na nieprzewidywalne sytuacje. Miejsce spotkañ i siedziba Muzeum Nowej Huty na czas remontu
Podziemna Nowa Huta jest nie tylko miejscem nowej wystawy, ale jako nowoczesne muzeum pe³ni szersze role edukacyjno-spo³eczne. W oddziale znajduje siê sala, która mo¿e pe³niæ funkcje zarówno sali edukacyjnej jak i miejsca spotkañ lokalnych mieszkañców, w ramach dzia³añ partycypacyjnych i spo³ecznych oddzia³u.
Z uwagi na trwaj±cy remont dawnego kina ¦wiatowid budynek na os. Szkolnym 22 jest równie¿ siedzib± Muzeum Nowej Huty. To tu w³a¶nie realizowane s± dzia³ania edukacyjne i badawcze dotycz±ce ca³ej dzielnicy, a tak¿e prace nad wystaw± sta³± o Nowej Hucie.
(red)
Od Nowej Huty po Nov± Goricê. "Nowe Miasta, Nowe Narracje" na Alei Ró¿
W przestrzeni Alei Ró¿ mo¿na ogl±daæ plenerow± wystawê „Nowe Miasta, Nowe Narracje” (“New Towns, New Narratives”), po¶wiêcon± historiom europejskich nowych miast, ich mieszkañców i mieszkanek. Ekspozycja prezentuje nieoczywiste opowie¶ci o miejscach planowanych jako symbole nowoczesno¶ci – od Nowej Huty po Milton Keynes, Visaginas czy Nov± Goricê.
Wystawa podsumowuje Projekt „New Towns | New Narratives”, który realizowany by³ w latach 2024–2025 przy wsparciu programu Unii Europejskiej Citizens, Equality, Rights and Values (CERV). Inicjatywa, koordynowana przez International New Town Institute z Rotterdamu, po³±czy³a partnerów z dwunastu krajów Europy – samorz±dy, uczelnie, instytucje kultury i organizacje spo³eczne. Skupia³a siê na odkrywaniu lokalnych historii nowych miast XX wieku. Polskê i Kraków, a konkretnie Now± Hutê, reprezentowa³ O¶rodek Kultury im. Cypriana Kamila Norwida.
- Miasta te, podobnie jak Nowa Huta, powsta³y w latach 50., 60. i 70. XX wieku po obu stronach tzw. ¿elaznej kurtyny. Zazwyczaj jako miasta przy du¿ych zak³adach przemys³owych, czêsto satelickie wobec du¿ych o¶rodków miejskich. Dzi¶ wiele z nich boryka siê z podobnymi wyzwaniami: negatywnym wizerunkiem, brakiem to¿samo¶ci historycznej, zmianami spo³ecznymi i ¶rodowiskowymi – mówi³ Jaros³aw Kla¶, dyrektor O¶rodka Kultury Norwida, otwieraj±c wystawê.
W ramach projektu „New Towns | New Narratives” zorganizowano sze¶æ miêdzynarodowych wizyt studyjnych. Odby³y siê one kolejno w Nissewaard w Holandii, Grand Paris Sud we Francji, Drumul Taberei w Rumunii, Chemnitz w Niemczech, krakowskiej Nowej Hucie oraz w Novej Goricy w S³owenii, Europejskiej Stolicy Kultury 2025. Poprzez dzia³ania artystyczne, warsztatowe, badania i spacery miejskie uczestnicy i uczestniczki projektu szukali nowych sposobów opowiadania o historii, to¿samo¶ci i codziennym ¿yciu przeobra¿aj±cych siê miast. Bo choæ czêsto postrzegano je jako miejsca „bez historii”, to z czasem wykszta³ci³y one w³asn± to¿samo¶æ, pamiêæ i lokalne wspólnoty.
Pi±te spotkanie odby³o siê w dniach 4–6 czerwca 2025 roku w Nowej Hucie. O¶rodek Kultury Norwida go¶ci³ przedstawicieli miast partnerskich, badaczy, urbanistów, architektów, animatorów kultury i praktyków zajmuj±cych siê rozwojem lokalnym. Tematem spotkania by³a „spo³eczna przebudowa przestrzeni” ze szczególnym uwzglêdnieniem zieleni miejskiej. Próbowano odpowiedzieæ pytanie o to, w jaki sposób mieszkañcy wspó³tworz± miejsca, w których ¿yj± i jak ich do¶wiadczenia mog± wp³ywaæ na przysz³e procesy projektowe.
Wybór Nowej Huty na gospodarza jednej z wizyt nie by³ przypadkowy. Obecna dzielnica Krakowa pozostaje jednym z najlepiej zachowanych przyk³adów powojennego miasta planowanego w Europie. Jednocze¶nie jest miejscem intensywnych przemian spo³ecznych i kulturowych. O¶rodek Kultury Norwida pe³ni³ rolê nie tylko gospodarza, ale równie¿ dzieli³ siê swoj± wiedz± i praktykami animacyjnymi. To w³a¶nie w Nowej Hucie europejscy partnerzy sieci mogli przekonaæ siê, ¿e o charakterze nowych miast decyduje nie tylko architektura, równie wa¿ni s± mieszkañcy i ich codzienne dzia³ania, które sprawiaj±, ¿e przestrzeñ ¿yje i stale siê zmienia.
- Program obejmowa³ warsztaty, pokazy, spacery. Uczestnicy i uczestniczki obserwowali nowohuckie podwórka, osiedlowe przestrzenie wspólne, ogólnodostêpne tereny zielone, ogródki dzia³kowe i ogrody spo³eczne. Mieli okazjê zwiedziæ równie¿ czê¶æ terenów Kombinatu – mówi Jadwiga Bry¶, kierowniczka Dzia³u Promocji, która uczestniczy³a równie¿ w wizycie studyjnej we Francji.
Spotkanie w Krakowie by³o aktywn± wymian± wiedzy i do¶wiadczeñ tak¿e w temacie „opowiadania historii” – materialnego i niematerialnego dziedzictwa Nowej Huty. Na zakoñczenie projektu “New Towns, New Narratives”, powsta³a publikacja oraz wystawa prezentuj±ca nowe miasta. Po raz pierwszy pokazano j± w s³oweñskiej Novej Goricy, w Bukareszcie, teraz trafi³a do Nowej Huty.
- Na wystawie prezentowane jest 16 miast. Ka¿de ma swój krótki opis, biogram, podstawowe informacje o jego historii. Jest te¿ “pami±tka” - jest to rodzaj ciekawostki, która symbolizuje ka¿de nowe miasto. Mo¿na zobaczyæ jego opisy w trzech wersjach jêzykowych: polskiej, angielskiej i w³oskiej - mówi³ Jaros³aw Kla¶ podczas otwarcia wystawy.
Produkcjê i redakcjê tre¶ci plansz przygotowa³ Bla¾ Kosovel, asystentem produkcji jest Arne Zupanèiè, projekt graficzny wykona³a Katja Pahor. Kuratork± i koordynatork± krakowskiej ods³ony wystawy jest Monika Kozio³-Sumera, sk³ad i adaptacjê jêzykow± wykona³ Bartosz Gi¿ycki, a t³umaczenie na jêzyk polski Micha³ Fluder. Monta¿ wykonali Maciej Kasprzyk i Micha³ Wnuk.
Wystawê „Nowe Miasta, Nowe Narracje”, przygotowan± przez O¶rodek Kultury Norwida, mo¿na ogl±daæ do 29 wrze¶nia 2026 roku w przestrzeni wystawienniczej Alei Ró¿ dziêki dofinansowaniu Gminy Miejskiej Kraków. Patronat nad wystaw± obj±³ Szlak Kulturowy “ATRIUM - Architektura Re¿imów Totalitarnych XX wieku w Pamiêci Miejskiej Europy”.
Monika Fio³ek
Jaros³aw Kla¶, dyrektor O¶rodka Kultury Norwida podczas otwarcia wystawy.
fot. Jadwiga Bry¶
Modernizacja ¿³obka na os. Willowym 2 wchodzi w koñcowy etap. Po zakoñczeniu inwestycji ¿³obek przyjmie 150 dzieci. To o 50 miejsc wiêcej ni¿ przed przebudow±. Dziêki temu zwiêkszy siê dostêpno¶æ opieki dla najm³odszych mieszkañców Krakowa. Zakres prac obejmuje dostosowanie obiektu do wspó³czesnych standardów zarówno w kwestii funkcjonalno¶ci, jak i bezpieczeñstwa. Jest to wyj±tkowa inwestycja realizowana w ramach programu „Aktywny Maluch”, bo w przeciwieñstwie do pozosta³ych zadañ prowadzonych przez Zarz±d Inwestycji Miejskich, w tym przypadku nie powstaje nowy budynek. Miasto modernizuje istniej±cy obiekt.
Wszystkie prace s± prowadzone w uzgodnieniu z Miejskim Konserwatorem Zabytków, dlatego bry³a budynku nie zmieni³a siê. Podczas modernizacji zachowane zosta³y oryginalne elementy architektoniczne. W budynku pozosta³y historyczne balustrady przy schodach, a tak¿e czê¶æ parapetów oraz charakterystyczne lastryko. Dziêki temu obiekt ma swój historyczny charakter. Przebudowa poprawi³a równie¿ standard techniczny budynku, przy dostosowaniu go do aktualnych przepisów przeciwpo¿arowych. Dodatkowo zwiêkszono jego efektywno¶æ energetyczn±. Wykonawca dociepli³ strop poddasza oraz wymieni³ okna i drzwi zewnêtrzne. Zamontowano tak¿e wentylacjê mechaniczn± z rekuperacj±.
Modernizacja objê³a równie¿ instalacje wodno-kanalizacyjne, centralnego ogrzewania oraz elektryczne. Poprawia siê tak¿e dostêpno¶æ obiektu. Zamontowano ju¿ windê. Natomiast przed wykonawc± pozostaje jeszcze wykonanie miejsca postojowego dla osób z niepe³nosprawno¶ciami oraz utwardzonej drogi wjazdowej i wewnêtrznej. Obecnie trwaj± koñcowe prace wykoñczeniowe wewn±trz i na zewn±trz budynku. W ¶rodku wykonawca koñczy roboty malarsko-szpachlarskie. Montuje równie¿ drzwi oraz panele akustyczne. Z kolei na zewn±trz pozosta³o zagospodarowanie terenów zielonych i uporz±dkowanie otoczenia. Zmodernizowany ¿³obek na os. Willowym 2 po³±czy³ wspó³czesne rozwi±zania z poszanowaniem historycznego charakteru budynku.
(f)
Z ksiêgarskiej pó³ki: Si³a i wolno¶æ. 250 lat Stanów Zjednoczonych Ameryki
Nak³adem wydawnictwa Bia³y Kruk ukaza³o siê imponuj±ce dzie³o prof. Wojciecha Roszkowskiego pt. „Si³a i wolno¶æ. 250 lat Stanów Zjednoczonych Ameryki”. Publikacja stanowi wnikliw± i szeroko zakrojon± analizê dziejów USA – pañstwa, które w relatywnie krótkim czasie wyros³o na globalne mocarstwo oraz jednego z g³ównych architektów wspó³czesnego ³adu miêdzynarodowego.
Autor nie ograniczy³ siê jedynie do historii politycznej. Przedstawi³ Stany Zjednoczone jako z³o¿one zjawisko historyczne, obejmuj±ce wymiar ideowy, kulturowy i cywilizacyjny. Ksi±¿ka ³±czy szerok± perspektywê historyczn± z analiz± procesów, które ukszta³towa³y amerykañsk± rzeczywisto¶æ – od ¿ycia politycznego i religijnego, przez rozwój gospodarczy, po naukê, kulturê i sztukê. W ksi±¿ce istotne miejsce zajmuj± tak¿e sylwetki postaci, które wspó³tworzy³y to¿samo¶æ USA – od Ojców Za³o¿ycieli po przywódców kolejnych epok.
Po przeczytaniu tej ksi±¿ki u¶wiadamiamy sobie, jak wiele ¶wiat zachodni zawdziêcza Stanom Zjednoczonym Ameryki. Przede wszystkim dlatego, ¿e tamte tereny stanowi³y przez kilka wieków dla milionów Europejczyków miejsce ucieczki przed nêdz± albo, jak w przypadku obywateli Rzeczypospolitej, przed niewol±. Potem Ameryka odwdziêcza³a siê Europie, m.in. ratuj±c j± podczas dwóch wojen ¶wiatowych przed zwyciêstwem tyranii i ob³±kanych ideologii.
„Si³a i wolno¶æ” nie tylko jest opowie¶ci± o wodzach, bitwach i konfliktach, ale tak¿e stanowi refleksjê nad religi±, kultur±, spo³eczeñstwem i nad zachodni± cywilizacj± w ogóle. Widaæ wyra¼nie, ¿e Autor tej ksi±¿ki faktycznie uznaje historiê za nauczycielkê ¿ycia. Prof. Wojciecha Roszkowskiego ka¿dy w Polsce kojarzy od kilku lat z „Histori± i tera¼niejszo¶ci±” – z samym przedmiotem, jak i z napisanym do niego podrêcznikiem dla szkó³ ¶rednich (wydanym przez Bia³ego Kruka), którego przerazili siê ró¿nej ma¶ci lewicowcy i brutalnie go zaatakowali. Przerazili siê, bo na jego kartach zderzyli siê z bardzo niewygodn± prawd± o sobie. Równie¿ i w tej ksi±¿ce Autor nie ukrywa swego chrze¶cijañskiego ¶wiatopogl±du i przywi±zania do odwiecznych warto¶ci moralnych oraz narodowych, dowodz±c, ¿e to w³a¶nie dziêki nim zrodzi³ siê naród amerykañski, jakim go dzi¶ znamy i szanujemy.
Z naszego punktu widzenia bardzo ciekawe s± tu w±tki po¶wiêcone Polakom w USA. To nie tylko Ko¶ciuszko i Pu³aski; ju¿ bowiem od pocz±tków osadnictwa na tych terenach nasi rodacy przyczyniali siê najpierw do narodzin Stanów Zjednoczonych, a potem do ich rozwoju a¿ po obecn± potêgê. Wnie¶li spory wk³ad, o czym czyta siê z niema³± satysfakcj±. W ogóle ca³± ksi±¿kê czyta siê ¶wietnie. Zosta³a bowiem napisana literacko, swobodnie, nawet z poczuciem humoru, choæ w tek¶cie, oprócz niezliczonych faktów historycznych, pojawiaj± siê czêsto g³êbokie refleksje nad ¿yciem cz³owieka i funkcjonowaniem spo³eczeñstwa.
Autor nie stroni od pytañ o to, co dobre, a co z³e, które koncepcje polityczne s± realne, a które przynale¿± do utopii. Zastanawia siê nad tym, co dzieje siê z grupami spo³ecznymi, a nawet z ca³ymi narodami, gdy odrzucaj± w swym ¿yciu Boga. Na te i inne wa¿ne pytania wybitny pisarz i my¶liciel prof. Wojciech Roszkowski udziela odpowiedzi. Pisz±c dzieje Stanów Zjednoczonych, wykazuje siê erudycj± w wielu dziedzinach. Poniewa¿ jako wyk³adowca tamtejszych uniwersytetów d³ugo przebywa³ w USA, napisa³ tê ksi±¿kê z pozycji nie tylko zagranicznego historyka, ale tak¿e mieszkañca tamtego kraju.
Ksi±¿ka prof. Roszkowskiego to nie tylko opowie¶æ o przesz³o¶ci, lecz tak¿e próba odpowiedzi na pytanie o przysz³o¶æ – o trwa³o¶æ warto¶ci, które przez dekady budowa³y znaczenie Stanów Zjednoczonych na ¶wiecie. Jak podkre¶la autor: „Zamkniêcie ich w jednym tomie wydawaæ siê mo¿e szaleñstwem. Historia tego niezwyk³ego kraju zachêca jednak do podejmowania wa¿nych wyzwañ, bo to kraj ‘ludzi dzielnych’”.
(f)
Wojciech Roszkowski, Si³a i wolno¶æ. 250 lat Stanów Zjednoczonych Ameryki, Wydawnictwo Bia³y Kruk, Kraków 2026, stron 624, oprawa twarda.
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
