+ Od ilu lat mieszka Pan w Nowej Hucie?
- Mogê powiedzieæ, ¿e od zawsze, poniewa¿ urodzi³em siê w 1955 roku i w Nowej Hucie mieszkam 50 lat, przy placu Centralnym.
+ Czyli 13 grudnia 1981 roku, gdy wprowadzano stan wojenny, mia³ Pan 26 lat. Co Pan wówczas robi³?
- Pracowa³em w Instytucie Metali Nie¿elaznych w Skawinie. W tydzieñ po wprowadzeniu stanu wojennego straci³em tê pracê.
+ Powodu mogê siê domy¶laæ…
- Tak, by³em dzia³aczem zak³adowej „Solidarno¶ci”.
+ Co Pan robi³ pó¼niej?
- Ju¿ w maju 1982 roku z dwójk± przyjació³ wydali¶my pierwszy numer podziemnej gazety „Solidarno¶æ Zwyciê¿y”. Do¶æ szybko nawi±zali¶my kontakt z Miêdzyzak³adowym Komitetem Strajkowym i Tymczasow± Komisj± Robotnicz± Hutników. Od tego momentu nasza gazeta by³a rozprowadzana przez struktury MKS i TKRH. Zreszt± w czerwcu 1982 roku uda³o mi siê podj±æ pracê w HiL. Pó¼niej wraz z przyjació³mi utworzyli¶my Porozumienie Prasowe „Solidarno¶æ Zwyciê¿y”. W Porozumieniu, oprócz naszej gazety znalaz³y siê tak¿e: „Montinowiec”, „Dodatek Polityczny” i „Nowa Huta”, a tak¿e kilka innych pism w ró¿nych regionach Polski. Pierwszy numer gazety „Solidarno¶æ Zwyciê¿y” zosta³ wydany 16 maja 1982 roku. To by³ dwutygodnik. £±cznie wydali¶my 140 numerów tego pisma. Pierwsze numery drukowali¶my za pomoc± „ramki”, pó¼niej z wykorzystaniem rêcznego powielacza, a wreszcie na offsecie. Drukowali¶my równie¿ „Niepodleg³o¶æ”, awaryjnie „Hutnika”, a z dostarczanych z Warszawy „blach” tak¿e „Tygodnik Mazowsze” rozprowadzany na terenie Nowej Huty. Opiekowali¶my siê równie¿ kilkunastoma osobami ukrywaj±cymi siê przed bezpiek±…
+ Tê dzia³alno¶æ przerwa³a Pana wpadka w lipcu1986 roku…
- Tak. Wtedy by³em pracownikiem Cementowni „Nowa Huta”. Zosta³em aresztowany wraz z ¿on± na lotnisku, na warszawskim Okêciu. ¯ona zosta³a zwolniona po kilku dniach, a ja, niestety, dopiero po roku. Siedzia³em w areszcie przy ul. Montelupich w Krakowie. Przez pierwsze pó³ roku nie mia³em kontaktu ze ¶wiatem.
+ Za co Pana przymknêli?
- Na 1 maja 1986 roku zaplanowali¶my du¿± akcjê w Rynku G³ównym w Krakowie. Na dachu kamienicy nr 43 zamontowali¶my wyrzutniê z ulotkami i gazem ³zawi±cym. £adunek mia³ zostaæ odpalony drog± radiow± (urz±dzenie skonstruowa³ znany dzia³acz „Solidarno¶ci” Jurek Orze³). Niestety, na dzieñ przed akcj±, gotowy do odpalenia ³adunek znalaz³a S³u¿ba Bezpieczeñstwa. Z materia³ów, jakie otrzyma³em z IPN, wynika, ¿e ³adunek odnaleziono w wyniku donosu jakiej¶ kobiety, prawdopodobnie mieszkanki tej kamienicy. Komuni¶ci nasz± akcjê bardzo nag³o¶nili propagandowo. Mówi³ o niej Urban, pisa³y gazety. Nazywano nas „grup± krakowskich terrorystów”. Za akcjê terrorystyczn± grozi³ wówczas surowy wyrok, a nowi wiê¼niowie polityczni byli niewygodni, wiêc uznano nas za terrorystów. Po zwolnieniu z aresztu dosta³em „wilczy bilet”. Ponad rok nigdzie nie chciano mnie zatrudniæ. Pracê da³a mi dopiero we Lwowie firma z Austrii.
+ Zanim zosta³ Pan aresztowany, uda³o siê Panu opracowaæ i wydaæ pierwszy komiks po¶wiêcony historii stanu wojennego w Nowej Hucie.
- Tak, Komiks zatytu³owany „1478 dni Nowej Huty” opowiada³ o pierwszych czterech latach stanu wojennego w Nowej Hucie. Znalaz³y siê w nim opisy wszystkich nowohuckich manifestacji oraz najwa¿niejszych wydarzeñ z tego okresu. Jest tam materia³ ilustruj±cy zabójstwa Bogdana W³osika, msze czwartkowe u ks. Jancarza w Mistrzejowicach, wydawane wówczas plakaty. Tak naprawdê, by³a to ilustrowana historia tych lat napisana przez ¶wiadka ówczesnych wydarzeñ.
+ Kto by³ ilustratorem?
- Pomaga³o mi dwóch znakomitych grafików: Piotr Warish (bliski wspó³pracownik ks. Kazimierza Jancarza) i pani Fryderyka £azarów. Pani Fryderyka jest Niemk±, która wysz³a za Polaka. To niesamowita kobieta. Matka szóstki dzieci, która nie tylko znalaz³a czas, by nam pomagaæ, ale zgodzi³a siê by w swoim domu, w piwnicy, ulokowana zosta³a nasza podziemna drukarnia. Zreszt± w jej domu równocze¶nie ukrywa³o siê dwóch ludzi z Wroc³awia.
+ W jakim nak³adzie wydali¶cie ten komiks?
- Wydrukowali¶my oko³o tysi±ca egzemplarzy.
+ Co Pana sk³oni³o, by przyj¶æ do redakcji „G³osu-Tygodnika Nowohuckiego” z archiwalnym egzemplarzem tego wydawnictwa?
- Kilka tygodni temu przeczyta³em, ¿e radny Maciej Twaróg rozstrzygn±³ konkurs na komiks o Nowej Hucie. Pomy¶la³em sobie, ¿e przecie¿ nasz komiks by³ pierwszy. Mo¿e warto o nim przypomnieæ…
+ My¶lê, ¿e warto. I dziêkujê za rozmowê.
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
