Wszystko zaczê³o siê w M³odzie¿owym Domu Kultury im. J. Korczaka
Prawie 45 lat temu, w 1966 r., nauczyciel muzyki w Szkole Podstawowej nr 102, mgr Ludwik Czech, zebra³ kilka utalentowanych muzycznie dziewczynek 10, 11-letnich, zaprosi³ na próby do MDK im. J. Korczaka i … kaza³ im ¶piewaæ. Taki by³ pocz±tek Smarkul/Ad libitum, grupy wokalnej, która szybko zdoby³a sobie popularno¶æ w Nowej Hucie, a potem wyp³ynê³a na szerokie wody estrad krakowskich i ogólnopolskich. W zachowanej kronice Haliny Sarny, legendarnej konferansjerki grupy czytamy: „Pierwszy wystêp tego zespo³u odby³ siê 20 listopada 1966 roku z okazji Dnia Nauczyciela. Zespó³ ten jest na wysokim poziomie artystycznym czego dowodem jest osi±ganie wysokiej oceny w czasie wystêpów estradowych tak na terenie Nowej Huty, jak równie¿ na terenie: Rzeczowa; Opola; Mazur; Warszawy; Wroc³awia i ca³ego województwa krakowskiego. Kierownikiem zespo³u jest mgr Ludwik Czech nauczyciel – równocze¶nie kompozytor wielu pie¶ni wykonywanych przez zespó³ jak równie¿ pianista i akompaniator. W roku szkolnym 1967/1968 zespó³ wokalny „Smarkule” da³ 50 wystêpów publicznych przy ogólnej liczbie 18 150 s³uchaczy. Wystêpy zespo³u cieszy³y siê zawsze du¿± popularno¶ci±, g³ównie z uwagi na czêste notatki prasowe.”
Sk³ad zespo³u zmienia³ siê wiele razy, ale pierwszy to: Marta Stecu³a, Sulika S³ysz, Celina Bochenek, El¿bieta Gromek, Bogus³awa Bojdo, Krystyna Kubala, Gra¿yna Piskorz, Barbara Bia³as. Pó¼niej pojawi³y siê w zespole: Jolanta Ujdak, Barbara Adamczyk oraz druga z sióstr Bojdo – Dorota.
Smarkule/Ad libitum bra³y udzia³ w Rajdach Leninowskich, konkursach (np. pamiêtnym konkursie „Mikrofon dla wszystkich” 1969 r., organizowany przez ZDK, na którym „Kaczorkiem” zadebiutowa³ student WSR Bogdan Smoleñ) i festiwalach piosenkarskich, zdobywaj±c nagrody i wyró¿nienia m.in. z³ote medale warszawskiego Pa³acu M³odzie¿y za dzia³alno¶æ artystyczn± i spo³eczn±, nagrodê na obozie letnim w Pieczarkach na Mazurach. Uczestniczy³y w g³o¶nym wówczas Przegl±dzie Zespo³ów Muzycznych i Wokalnych wykorzystuj±cych muzykê i piosenki ludowe w Miechowie. Repertuar zespo³u zas³ugiwa³ na szczególn± uwagê: by³y to piosenki rozrywkowe, liryczne, ¿o³nierskie, ludowe. Czêsto kompozytorem by³ Ludwik Czech, a autorem tekstu zaprzyja¼niony z zespo³em dziennikarz Echa Krakowa, Adam ¯arnowski. W pó¼niejszym okresie wiele utworów dla zespo³u skomponowa³a Jolanta Szczerba. Mia³y tak¿e swój w³asny sygna³.
W listopadzie 1968 r. do Smarkul do³±czy³a Halina Sarna, która w prowadzonej przez siebie Kronice zapisa³a: „Moja rola zaczê³a siê od dnia 6 listopada 1968 r. Od tego dnia wraz z zespo³em i solistami Studia Piosenki uczestniczê w ka¿dych wystêpach publicznych.” Halina Sarna, wspólnie z Aleksandrem Polkiem, aktorem Teatru Rozmaito¶ci w Krakowie prowadzi³a ka¿dy koncert zespo³u Smarkul a¿ do pocz±tku lat 70. XX wieku.
Na jubileusz 5-lecia (odby³ siê 10 czerwca 1971 r. w MDK) tak pisano w „G³osie Nowej Huty” o Smarkulach: „Piêæ lat to niby nic takiego, a jednak … Siêgnijmy do liczb i faktów. Mówi± one, ¿e „Smarkule” istniej±ce do 1966 roku, da³y dotychczas 341 koncertów, dla blisko stutysiêcznej (99.985) rzeszy s³uchaczy! W swym repertuarze maj± ponad 90 utworów, z czego kilkana¶cie jest ich w³asnej (tak!) kompozycji i aran¿u. „Smarkule” koncertuj±c dot±d w 24 miejscowo¶ciach Polski, bior±c udzia³ w konkursach dobrze spe³nia³y rolê reprezentantów artystycznej dzia³alno¶ci nowohuckiej m³odzie¿y. „Smarkule” nie s± w Nowej Hucie jedynym m³odzie¿owym zespo³em, ale z pewno¶ci± s± jednym z nielicznych, któremu dziêki w³asnym zdolno¶ciom i rzetelnej pracy, uda³o siê osi±gn±æ wysoki poziom artystyczny. St±d popularno¶æ zespo³u, st±d konkursowe nagrody i z³ote medale, st±d liczne pochwa³y na ³amach prasy warszawskiej, krakowskiej i innej jeszcze”. (sic!)
Krótko w „Wersaliku” i ZDK „Budostal”.
Ten jubileusz by³ równocze¶nie po¿egnaniem z MDK im. J. Korczaka – od wrze¶nia 1971 r. Smarkule przesz³y do Miêdzyspó³dzielczego Klubu „Wersalik”. Tutaj ¶piewa³y zaledwie 2 miesi±ce: w listopadzie 1971 r. znalaz³y przyjazne miejsce w Zak³adowym Domu Kultury „Budostal” na os. Z³ota Jesieñ. Kierownictwo obj±³ mgr Henryk Siwczyk, we wrze¶niu 1972 zmieni³a go Jolanta Szczerba (wówczas studentka PWSM). W sk³adzie znalaz³a siê tak¿e inna studentka PWSM Joanna Kwa¶nicka, wzmacniaj±c zespó³, pomagaj±c tak¿e w pracach nad repertuarem zespo³u. W grudniu do³±czy³a Urszula Kwa¶nicka. By³y to osoby muzycznie wyszkolone i niew±tpliwie wzmocni³y profesjonalizm wokalny zespo³u.
Rok 1972 to dobry rok dla Smarkul/Ad libitum: pierwsze wyjazdy zagraniczne, pocz±tek ich przygody z ogólnopolskimi festiwalami poprzez udzia³ w eliminacjach ogólnopolskich. W listopadzie zdoby³y m.in. I nagrodê Wojewódzkiego Konkursu „Przeboje z myszk±”.
Rozkwitaj± w Zak³adowym Domu Kultury HiL
We wrze¶niu 1973 r. zespo³em zaopiekowa³ siê ZDK HiL. Zaoferowano im lepsze warunki – zapewniono fundusze potrzebne dla rozwoju muzycznego. Tutaj dziewczêta pracowa³y ju¿ do koñca istnienia zespo³u. Teraz coraz czê¶ciej mo¿na by³o pos³uchaæ ich w Polskim Radio, obejrzeæ w telewizji, zw³aszcza w programie „Spotkania z ballad±”. Kolejny raz zmieni³ siê sk³ad: odesz³y Bogus³awa Bojdo i Sulika S³ysz, Joanna Kwa¶nicka, Celina Bochenek i Barbara Adamczyk, a pojawi³a siê Lucyna Florczyk. Na 10-lecie O. Hutnicki napisa³
W „G³osie”: „Gdyby zaliczyæ 10-letni dorobek zespo³u okaza³oby siê, ¿e ma on na swym koncie blisko 600 koncertów, a jego repertuar sk³ada siê z kilkudziesiêciu piosenek, w tym wiele w³asnych. Nie mniej bogate jest jego konto z nagrodami i wyró¿nieniami, zdobytymi na festiwalach w Opolu, Ko³obrzegu i Zielonej Górze. (…) Sk³ad zespo³u oczywi¶cie zmienia³ siê na przestrzeni lat. (…) Najd³u¿szy sta¿ ma Jolanta Ujdak, wynosi on 8 lat, nastêpnie Dorota Bojdo (6 lat), Urszula Kwa¶nicka (5 lat), Lucyna Florczyk (4 lata). 6 lat pracuje z zespo³em instruktorka Jolanta Szczerba”. Smarkule ros³y, wiêc nazwa zespo³u stawa³a siê problemem: „Nazywaj± siê kokieteryjnie „Smarkule”, reprezentuj± krakowsk± Hutê im. Lenina. Jakie one tam smarkule. Znakomicie ubrane, dobrze prezentuj±ce siê na estradzie dziewczyny …”. We wrze¶niu 1977 r. do zespo³u doszed³ ch³opak – Jerzy Cisak, no i problem nazwy sta³ siê ju¿ … pal±cy. Po wielu dyskusjach wspólnie wybrano nazwê „Ad libitum”. I tak ju¿ zosta³o. ¦piewa³ z nimi tak¿e znakomity Grek, Kostek Charalambopulos.
Smarkule/Ad libitum w Opolu, Ko³obrzegu i Zielonej Górze
Osobny rozdzia³ w historii Smarkul/Ad libitum to wystêpy w ogólnopolskich festiwalach: Polskiej Piosenki w Opolu, Piosenki ¯o³nierskiej w Ko³obrzegu, Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze. Opole to by³o marzenie dziewcz±t od zawsze. I spe³ni³o siê w 1974 r. – przesz³y przez sito eliminacji i dosta³y bilet na fina³ w amfiteatrze opolskim: „Najwiêkszym jednak sukcesem Smarkul dzia³aj±cych obecnie w ZDK pod kierownictwem muzycznym Jolanty Szczerby by³o zakwalifikowanie siê na eliminacjach centralnych w Bydgoszczy do udzia³u w tegorocznym jubileuszowym Festiwalu Piosenki Polskiej w Opolu. Tak wiêc po raz pierwszy w historii Nowej Huty, która równie¿ obchodzi swój jubileusz 25-lecia zespó³ dzielnicy Krakowa wystêpowaæ bêdzie w opolskim amfiteatrze. ¯yczymy powodzenia…” – pisano w Gazecie festiwalowej z 11 i 12 czerwca 1975 r.
Nie zabrak³o Smarkul/Ad libitum w Ko³obrzegu na Festiwalu Piosenki ¯o³nierskiej. Wyst±pi³y tam w latach: 1975, 1976 (zdoby³y wyró¿nienie Komitetu Organizacyjnego Festiwalu), 1977 (wyró¿nienie za piosenki „Ros³a w boru” i „Nie zobaczysz matko syna”). Uczestniczy³y tak¿e w Festiwalu Piosenki Radzieckiej w Zielonej Górze w 1975 (za Piosenkê o Erewaniu i Utuszka ³ugowaja otrzyma³y wyró¿nienie) i 1977 r. (¶piewa³y wtedy W ¶rodku zimy oraz rosyjsk± piosenkê ludow±).
Zwiedzaj± ¶wiat czyli trasy koncertowa za granic±
W latach 70. czêsto wyje¿d¿a³y na koncerty zagraniczne: wystêpowa³y w NRD, Bu³garii, Jugos³awii. Znacz±cy zw³aszcza by³ ich udzia³ w Dniach Krakowa w Wielkim Tyrnowie w 1974 r. Na wszystkie k³opoty, zmartwienia i bóle weso³e piosenki ¶piewaj± „Smarkule” – tak to kiedy¶ brzmia³o w Nowej Hucie i nie tylko tutaj.
Krystyna Downar
Nowohuckie Stowarzyszenie Muzyczne „Jazz & Beat & Rock”
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
