Z ksiêgarskiej pó³ki. Dzieje Polski. Tom 7. 1673-1763. Upadanie i powstawanie.
Pod koniec ubieg³ego roku ukaza³ siê siódmy tom, monumentalnej serii „Dziejów Polski” autorstwa krakowskiego historyka, prof. Andrzeja Nowaka. To pasjonuj±ca opowie¶æ o epoce Jana III Sobieskiego i czasach saskich, to opowie¶æ o czasach zamkniêtych klamr± lat 1673-1763. To czas od s³awionego w ca³ej Europie zwyciêstwa pod Wiedniem w 1683 r. po widmo upadku pañstwa – zaledwie pó³ wieku pó¼niej…
Siódmy tom „Dziejów Polski” prof. Andrzeja Nowaka czyta siê nie jak jeden, ale jak kilkana¶cie scenariuszy hollywoodzkich superprodukcji historycznych. W tym okresie Rzeczpospolita niestety doznaje pora¿ek jak nigdy dot±d. Kraj prze¿ywa klêski w wojnach, w których… oficjalnie sam nie uczestniczy. Po ¶mierci Jana III Sobieskiego przez nasze ziemie przewalaj± siê wojska szwedzkie (znów), saskie, rosyjskie, potem pruskie. Po ich przemarszach pozostaj± zgliszcza i g³ód. Stanis³aw Leszczyñski jest dwukrotnie obierany królem, ale musi uciekaæ z Ojczyzny. Przedstawiciel obcej nam niemieckiej dynastii Wettynów, August III, zdobywa polsk± koronê, ale dziêki carskim so³datom.
S±siedzi Rzeczypospolitej zawi±zuj± tajne sojusze maj±ce na celu utrzymanie wszystkich niszcz±cych nasz kraj tak zwanych wolno¶ci. Degeneruje siê ju¿ nie tylko wolna elekcja, ale niestety tak¿e instytucja sejmowa; liberum veto w XVIII w. obna¿a sw± prawdziwie destrukcyjn± si³ê. Na 16 zwo³anych za Augusta III sejmów a¿ 15 zosta³o zerwanych! Rody magnackie tworz± pañstwa w pañstwie, by ostatecznie pój¶æ na s³u¿bê o¶ciennych imperiów.
Za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa? To powiedzenie jest na wskro¶ szydercze. Owszem, nieliczni faktycznie popuszczali pasa, ale nawet szlachta w wielkiej czê¶ci ¿y³a w biedzie. W porównaniu z reszt± Europy jeszcze najlepiej mieli siê ch³opi, co nie znaczy, ¿e nie mieli powodów do narzekañ, ale przynajmniej nie brano ich si³± do wojska. Po wiedeñskiej glorii w 1683 r. wygasa powoli niebezpieczeñstwo ze strony Imperium Osmañskiego, ale prawie równocze¶nie zanika polskie wojsko. Ojczyzna jeszcze co pewien czas siê d¼wiga, ale nie mo¿e trwale i mocno ustaæ na nogach. „Upadanie i powstawanie” – okre¶la to prof. Andrzej Nowak. W tym powstawaniu Autor dostrzega nadziejê na przysz³o¶æ, nadziejê na niezbêdne reformy maj±ce ratowaæ Rzeczpospolit±.
Bo mimo upadków Polska wci±¿ siê podnosi. Si³a narodu, jego to¿samo¶æ oraz przywi±zanie do tradycji i wolno¶ci stawa³y siê duchow± kotwic±, pozwalaj±c± przetrwaæ nawet najtrudniejsze czasy.
(f)
Andrzej Nowak, Dzieje Polski. Tom 7. 1673-1763. Upadanie i powstawanie, Wydawnictwo Bia³y Kruk, Kraków 2025, stron 496, oprawa twarda.
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
