Pleszów ul. Igo³omska to Parafia ¶w. Wincentego w Pleszowie. Cmentarz powsta³ pocz±tkiem XIX wieku po zamkniêciu cmentarza przyko¶cielnego. Zajmuje oko³o 0,50 hektara powierzchni. Pochowano tutaj oko³o 1000 zmar³ych. Najstarsze epitafium pochodzi z 1873 r. na grobie Wilhelminy z Stolców Stasiewicz. Znane osoby: rodzina Kirchmajerów - krakowskich bankierów, w³a¶cicieli Pleszowa; rodziny okolicznych ziemian i dzier¿awców; Jan Cybulski - uczestnik powstania w 1863 r. Zabytki to neogotycka kaplica grobowca Kirchmajerów i stoj±ca przed ni± kolumna z krzy¿em. W kaplicy znajdujemy tablice upamiêtniaj±ce wieczny spoczynek rodziny Kirchamejerów: Cezarego (zmar³y w Wenecji 16.XI.1850 r.), Wincentego (zm. 16.IV.1857 r.), Józefa (zm. 24.XI.1862 r.), Franciszki z Bartlów (zm. 11.IX.1871 r.), Jana Kantego (15.VIII.1863-18.III.1909), Marii z Pokutyñskich (28.I.1869-27.II.1954), Henryk (29.XI.1901-25.III.1925).
***
To w skrócie najstarsza historia nekropolii pleszowskiej. Wchodz±c na centraln± alej± od strony ulicy Igo³omskiej spotykamy grobowiec Jana Pazdalskiego z Luboczy z 1914 roku oraz Zofii i Walentego ¦widra pochowanych w 1962 i 1994 roku. Obok jest bardzo stary grób ¶p. Franciszka Micha³owskiego, który prze¿y³ tylko 16 lat, a urodzi³ siê 8 marca 1919 roku i tragicznie zmar³ 23 lipca 1925 roku. Jeszcze starszy jest grobowiec Aleksandra Jana Szafrañskiego, który urodzi³ siê w 1836 roku i zmar³ po 60 latach w 1896 roku. ¦wiadkiem historii jest grobowiec ma³¿eñstwa Nowaków. Maria Nowakowa z Biernacików urodzi³a siê 5 grudnia 1892 r. i zmar³a 15 grudnia 1958 r. Zamieszczone epitafium ¶wiadczy o tamtych czasach i mi³o¶ci rodziny do zmar³ej. Czytamy w nim: „Odesz³a¶ od nas tak nagle droga mamusiu w nieznan± dal, a nam zostawi³a¶ ciê¿ki smutek i ¿al. Spoczywaj sobie w ciemnej mogile, a my przyjdziemy za chwilê”. Podobne epitafium w swoim wyd¼wiêku zamieszczono po ¶mierci Andrzeja Nowaka, który urodzi³ siê w 1892 roku, a zmar³ w 1971 r.
*** Inne stare groby to Teodora Bukowskiego ur. w 1895 r. i zmar³ego m³odo w 1926 r. Jak wynika z innego zapisu na ich grobie Józefy Wandy Rotter z Bukowskich ur. w 1878 r. a zmar³ej w 1938 roku rodzina by³a w³a¶cicielami Krzes³awic. Zreszt± jest tutaj du¿o pochowanych osób z Krzes³awic. Stare groby na tym cmentarzu przeplataj± siê z m³odszymi grobami. Obok kaplicy znajduje siê grobowiec rodziny Rosiewiczów i Krzy¿aniaków, na którym wyczyta³em utrwalenie pamiêci Kazimierza Rosiewicza, który w m³odym wieku zgin±³ ¶mierci± lotnika w Bitwie o Angliê w 1941 roku.
***
Jak na ka¿dym cmentarzu znajduj± siê enklawa ma³ych grobów z pochowanymi dzieæmi. S± tu pochowani m.in. Józia Matuszczyk, Zdzisiu Maruszak, Andrzejek Pajor i Alusia i Mariuszek Bia³ek, którzy prze¿yli bardzo krótko swoje ¿ycie. To ¶lad rozpaczy dla bliskich, którzy nie doczekali doros³ego rozwoju swoich dzieci.
***
Na grobowcach powtarzaj± siê nazwiska zamieszka³ych w tych okolicach od lat. S± groby z rodziny Ra¼nych siêgaj±ce korzeniami pocz±tku XX wieku jak np. Marii Ra¼nej, która prze¿y³a tylko 25 lat i zmar³a w 1920 roku. S± te¿ bardziej wspó³czesne groby opatrzone tym nazwiskiem. S± grobowce rodzin: Maruszaków, Matuszczyków, Burnetków, Krawczyków, Pajorów, Rejentowiczów i Drobniaków. Poczesne miejsce nieopodal kaplicy zajmuje grób Jana Gajocha znanego dzia³acza ludowego, który urodzi³ siê w 1900 roku a zmar³ w 1968 roku. Na cmentarzu jest zreszt± wiêcej grobowców opatrzonych tym nazwiskiem.
***
Pleszów to dawna wie¶, od 1951 czê¶æ Krakowa obecnie wchodz±ca w sk³ad Dzielnicy XVIII Nowa Huta. Najstarsz± wzmiankê o Pleszowie odnaleziono w dokumencie z 1313, w 1315 wie¶ by³a lokowana na podstawie przywileju ksiêcia W³adys³awa £okietka na prawie ¶redzkim. W 1326 wzmiankowany jest miejscowy ko¶ció³ ¶w. Wincentego jako siedziba dekanatu – a zatem najprawdopodobniej siêgaj±cy swoimi korzeniami znacznie wcze¶niej. Badania archeologiczne tak¿e wskazuj±, na istnienie osadnictwa wcze¶niej, m.in. w 1961 odkryto na terenie Pleszowa wyj±tkowo bogaty skarb srebrny zawieraj±cy liczne monety z X i XI w.
***
Wie¶ stanowi³a w³asno¶æ szlacheck± i wielokrotnie zmienia³a w³a¶cicieli. Znajdowa³a siê tu szko³a (budynek zniszczono w 1768), drewniany dwór (wspominany przez D³ugosza, zburzony w XIX w. i zast±piony murowanym pa³acem), folwark, karczma, szpital dla ubogich. W XVIII w. pojawia siê w ¼ród³ach przysió³ek Kujawy. Na pocz±tku XIX w. na miejscu wcze¶niejszej ¶wi±tyni wzniesiono nowy, klasycystyczny ko¶ció³. W XIX w. w³a¶cicielami wsi byli Kirchmayerowie, staraniem których wzniesiono nowy murowany dwór oraz za³o¿ono park ze stawami rybnymi.
***
W 1949 na terenach nale¿±cych do wsi Pleszów rozpoczêto wznoszenie kombinatu metalurgicznego Huty im. Lenina, a w zachodniej czê¶ci wzniesiono osiedle baraków (tzw. Meksyk), przeznaczone dla zatrudnionych przy budowie robotników. W 1951 Pleszów przy³±czono do Krakowa. Ko¶ció³ pw. ¶w. Wincentego, wybudowany w latach 1806-1809 w stylu klasycystycznym, czê¶æ wyposa¿enia pochodzi z nieistniej±cego krakowskiego ko¶cio³a Wszystkich ¦wiêtych. Pa³ac, zbudowany przez Wincentego Kirchmayera w 1829 w stylu klasycystycznym, przebudowany ok. 1905 przez hr. Kazimierza Osiecimskiego-Hutten-Czapskiego (dobudowano wówczas wie¿ê w zachodniej czê¶ci budynku), oraz park terasowy z pierwotnym systemem stawów; przed II wojn± ¶wiatow± dostosowany na potrzeby mieszcz±cego siê tutaj sierociñca i szpitala dla dzieci; obecnie dom stowarzyszenia Monar.
***
Ko¶ció³ ¶w. Wincentego i Narodzenia Naj¶wiêtszej Marii Panny - zabytkowy ko¶ció³ rzymskokatolicki przy ulicy Nadbrzezie 12 w Krakowie, na osiedlu Pleszów. Pierwsza wzmianka o ko¶ciele parafialnym w Pleszowie pochodzi z 1326 - wymieniono go jako siedzibê dekanatu. Wed³ug legendy konsekracji pierwszej ¶wi±tyni mia³ dokonaæ ¦w. Stanis³aw. Obecny ko¶ció³ zosta³ zaprojektowany przez ksiêdza Sebastiana Sierakowskiego w 1806 - wzniesiony z fundacji ówczesnych w³a¶cicieli Pleszowa ksi±¿±t Czartoryskich, wyposa¿ony staraniem nastêpnego w³a¶ciciela - Wincentego Kirchmayera.
*** Ko¶ció³ wzniesiono w stylu klasycystycznym, w bry³ê ko¶cieln± wkomponowano wie¿ê, któr± w 1929 podwy¿szono do wysoko¶ci 20 metrów i nakryto nowym dachem. We wnêkach fasady znajduj± siê figury ¶w. ¶w. Piotra i Paw³a. Barokowy o³tarz g³ówny wykonany z marmuru dêbnickiego zosta³ zakupiony na licytacji po rozbiórce ko¶cio³a Wszystkich ¦wiêtych w Krakowie. Umieszczono w nim obraz ¶w. Wincentego namalowany ok. 1810. W bocznym rokokowym o³tarzu po prawej stronie znajduje siê obraz Matki Boskiej z Dzieci±tkiem w typie tzw. piekarskim z XVII wieku. W drugim bocznym o³tarzu umieszczono krucyfiks pochodz±cy z drugiej po³owy XIX wieku. Po lewej stronie umieszczono jeszcze jeden o³tarz boczny w formie tryptyku, pochodz±cy ze starego drewnianego ko¶cio³a. W jego czê¶ci ¶rodkowej znajduje siê wizerunek ¶w. Anny Samotrzeæ, na skrzyd³ach wewnêtrznych ¶¶. Dominik, Katarzyna Sieneñska, Franciszek oraz Jan Kanty. Po zewnêtrznej stronie skrzyde³ zobaczyæ mo¿na ¶¶. Jana Ewangelistê, El¿bietê, Barbarê, jeden ze ¶wiêtych jest bez oznaczeñ. Na predelli umieszczono wizerunek Narodzenia Chrystusa. Tryptyk jest pó¼norenesansowy, pochodz±cy najprawdopodobniej z 1600. Ostatni z bocznych o³tarzy jest pó¼nobarokowy, datowany na po³owê XVIII wieku, pochodz±cy z ko¶cio³a cystersów w Mogile. Klasycystyczne organy zosta³y wykonane w 1848, posadzka pochodzi z zakupu wyposa¿enia z ko¶cio³a Wszystkich ¦wiêtych z Krakowa. Na uwagê zas³uguj± równie¿ klasycystyczne nagrobki w³a¶cicieli Pleszowa: Jana Kirchmayera (zm. 1831) w kszta³cie kolumny na cokole oraz Mateusza Kirchmayera (zm. 1834) w kszta³cie steli.
Na pewno warto przypomnieæ na ³amach naszej lokalnej gazety historiê Pleszowa i znajduj±cego siê tutaj ko¶cio³a oraz cmentarza. To istotna czê¶æ naszej wspó³czesnej nowohuckiej historii, któr± nale¿y uszanowaæ i utrwalaæ w pamiêci m³odego pokolenia.
MARCIN PIETRZYK
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
