Owe skarby to znaleziska archeologiczne odkryte w trakcie licznych badañ eksploracyjnych. Czym jednak jest taki skarb i co zawiera? Otó¿ dla wspó³czesnego cz³owieka termin ten oznacza zbiór cennych przedmiotów materialnych, bêd±cych wyznacznikiem luksusu i spo³ecznego presti¿u. Podobne znaczenie ma skarb dla archeologów. Badacze zamierzch³ej przesz³o¶ci skarbem nazywaj± ka¿de skupisko przedmiotów, bêd±cych cennymi dla osób, które je ukry³y. Tu pojawia siê pytanie – jakie czynniki doprowadzi³y do chowania skarbów przed innymi? Otó¿ jest kilka powodów, z których najwa¿niejszymi by³y wszelkie niepokoje spo³eczne, wojny oraz najazdy. Sprawia³y one, ¿e ludzie kryli co cenniejsze przedmioty w obawie, aby nie wpada³y w niepowo³ane, obce rêce.
Jednym z najwspanialszych nowohuckich odkryæ tego typu, obecnie znajduj±cym siê w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, jest skarb srebrny z Pleszowa. W jego sk³adzie znalaz³o siê oko³o 1000 drobnych przedmiotów wykonanych ze srebrnego kruszcu – ozdób, paciorków oraz monet z ca³ego ¶wiata. Najm³odsz± monet±, by³ nomina³ Brzetys³awa, czeskiego w³adcy, który w 1038 roku najecha³ na Polskê.
To znalezisko z pocz±tku lat 60-tych ubieg³ego wieku ma niezwyk³± historiê. Byæ mo¿e by³o ono ca³ym dobytkiem jakiej¶ mo¿nej osoba zamieszkuj±cej Pleszów w czasach Mieszka II. Czy skarb zosta³ zakopany w³a¶nie w trakcie najazdu? Wiele na to wskazuje. Przypuszczalnie przele¿a³ on w ziemi ponad 900 lat, aby ostatecznie trafiæ do muzealnej gabloty.
Pleszów ma szczê¶cie do skarbów. Kolejny z nich zosta³ wydobyty przypadkowo na terenie jednej z prywatnych posesji. Tym razem znaleziono monety, z których 16 ocala³ych wmontowano w kielich mszalny znajduj±cy siê w pleszowskim ko¶ciele. Niestety w tym przypadku nie znany jest kontekst tego odkrycia, bowiem nie brali w nim udzia³ archeolodzy. Nie sposób zatem dok³adnie ustaliæ liczby wydobytych artefaktów. Wiemy za to, na podstawie umieszczonych na kielichu monet, i¿ najm³odsza z nich pochodzi z 1655 roku. Tym samym, znów bazuj±c na domys³ach, mo¿emy wywnioskowaæ, i¿ skarb ukryto w trakcie „potopu szwedzkiego”.
Jednak skarbem s± nie tylko przedmioty bêd±ce ¶rodkami p³atniczymi czy ozdobami. Skarb to równie¿ zbiór wykonanych z ¿elaza narzêdzi.
Dzi¶ wielu czytelników zapewne dziwi fakt, i¿ ¿elazne przedmioty mo¿na uznaæ za cenne znalezisko. Wszak¿e obecnie pos³ugiwanie siê ¿elaznymi narzêdziami nikogo nie zdumiewa, a one same uznawane s± za wielce pospolite. Inaczej by³o przed kilkoma tysi±cami lat. Pocz±tkowo ¿elazo by³o importowane do Polski w postaci sztab. Dopiero za spraw± przyby³ych do Ma³opolski osadników celtyckich upowszechni³a siê znajomo¶æ stosowania tego metalu. To w³a¶nie Celtowie znacz±co przyczyniali siê do rozwoju produkcji ¿elaza na naszych terenach. Zajmuj±cy siê rzemios³em obróbki ¿elaza celtyccy kowale byli cenionymi specjalistami, zajmuj±cymi wysoki status spo³eczny. Ich wyroby ¶wiadczy³y o du¿ym kunszcie i technicznych umiejêtno¶ciach. Dlatego te¿ znaleziska ¿elaznych przedmiotów nale¿± do niezwykle cennych.
Przyk³adem ¿elaznego skarbu jest odnaleziony w Wyci±¿ach zbiór przedmiotów ¿elaznych, stosowanych przy obróbce drewna oraz przy uprawie roli. Skarb zawiera 6 elementów – 3 siekiery, 2 d³uta oraz tzw. pó³kosek czyli narzêdzie bêd±ce czym¶ po¶rednim pomiêdzy sierpem a kos±. Znalezisko to datuje siê na prze³om er. Jest ono dzie³em celtyckiego mistrza kowalstwa. Ukryte z nieznanych nam przyczyn ujrza³o ¶wiat³o dzienne niemal¿e po dwóch tysi±cu latach.
Nic tak nie pobudza wyobra¼ni jak obwieszczane w mediach sensacyjne doniesienia o wydobytych przez archeologów skarbach. Czêsto jednak nasze wyobra¿enia o nich nijak nie przystaj± do rzeczywisto¶ci. Bywa bowiem, ¿e odnaleziony skarb ani swymi rozmiarami, ani zawarto¶ci± nie przypomina tego, do czego przyzwyczai³y nas przygodowe filmy o brawurowych odkrywcach i ich niesamowitych odkryciach.
Anna Kolasa
Ten serwis u¿ywa cookies i podobnych technologii (brak zmiany ustawienia przegl±darki oznacza zgodê na to)Prezentowane na stronie internetowej informacje stanowi± tylko czê¶æ materia³ów, które w ca³o¶ci znale¼æ mo¿na w wersji drukowanej "G³osu - Tygodnika Nowohuckiego".
