KILKA SŁÓW O MUZEUM CZYLI… DWOREK KLASYCYSTYCZNY
Dodane przez Administrator dnia 12/04/2012 17:27:27

---

Dotychczas w kolejnych odcinkach „Skarbów Nowohuckiego Oddziału Muzeum Archeologicznego” omawiane były poszczególne artefakty z bogatego zbioru muzealnego. Czytelnicy mieli okazję zapoznać się z przedmiotami świadczącymi o barwnej historii nowohuckiej ziemi. Dużo miejsca poświęcone zostało różnym, ciekawym znaleziskom, natomiast stosunkowo niewiele jest wiadomo o samej siedzibie Muzeum.
Dzięki naszym cyklicznym artykułom o tym, że w Nowej Hucie mieści się placówka Muzeum Archeologicznego, wie coraz więcej osób. Gorzej zaś jest ze wskazaniem przez nie miejsca, gdzie owa siedziba się mieści. Wszystkich zainteresowanych odsyłam do Branic, gdzie w pięknym, klasycystycznym dworku ulokowany został Oddział Muzeum.
Nowa Huta, która kojarzy się z kombinatem i blokowiskami, ma swoją historię daleko wykraczającą poza ramy czasowe XX-wiecznego socrealizmu. Dwory, będące pozostałością po czasach przedindustrialnych, dziś są reliktem minionych epok. Dwór w Branicach, jest jednym z takich fragmentów zapomnianego dziedzictwa. Jednakże w porównaniu z innymi dworkami, którymi usiane są obrzeża Nowej Huty, miał o wiele więcej szczęścia. Chociaż był bardzo zaniedbamy i zrujnowany, dzięki staraniom Muzeum Archeologicznego odzyskał dawny blask. Malowniczo wyłaniający się spośród drzew, lśni jasnymi kolorami ścian. Stojące w szeregu białe kolumienki nadają temu domostwu stylowy i rezydencjonalny charakter. Wszakże atrybutem i zarazem symbolem polskiego dworu są właśnie owe kolumny wraz z portykiem.
„Branice były nie dużym dworem parterowym z dwiema oficynami w podkowę i zabytkowym lamusem. Śliczny był ogród pełen róż, goździków, pięknych szpalerów, a także truskawek”- taki portret dworu wyłania się ze wspomnień Cecylii z Tołłoczków-Ciszewskiej, wnuczki niegdysiejszych właścicieli majątku w Branicach. Dziś próżno szukać podkowiastych oficyn. Nie został już po nich żaden ślad. Również ogród okalający budynek dworu jest zaledwie namiastką, bladym echem przeszłości. Nieujęta w ryzy roślinność, rozrosła się, zacierając ślady po dawnym wypielęgnowanym ogrodzie. Pozostałością minionej świetności jest gazon – okrągły trawnik z zasadzonymi różami i wieńczącym je bukszpanem.
Historia tego miejsca jakże przypomina losy wielu innych tego typu obiektów – dworków, pałaców, zamków. Przed wojną, kiedy branicki dwór zamieszkiwali kolejni właściciele, dbali o budynki, ogród i całą majętność. Branice, zwłaszcza pod okiem gospodarnego Stanisława Badeniego, kwitły. Zaradność i zapobiegliwość gospodarza uczyniła z tego miejsca dobrze prosperujący folwark. Miało to korzystny wpływ na rozwój i zamożność wsi. Po wojnie nastąpiła zmiana systemu politycznego. Wobec postanowień nowych władz właściciele opuścili swoje włości, które od tej chwili zaczęły podupadać. Opuszczony zespół dworski, ów „relikt wrogiego ustroju”, został przeznaczony na potrzeby szkoły. Rozpoczęta w latach 60-tych budowa większej placówki szkolnej w Branicach (tzw.: „tysiąclatki”), przyczyniła się do powolnego umierania pięknego dworu…
Obecnie, choć jeszcze dużo zostało do zrobienia, branicki dworek znów króluje w okolicy. Żyje nowym życiem, jest świadkiem corocznego Pikniku Archeologicznego, uczestniczy w wielu wydarzeniach muzealnych. Nad dalszym losem zespołu dworskiego czuwa Matka Boska Fatimska, figura dopełniająca kompozycję ogrodową, ukryta pośród plątaniny drzew.
Anna Kolasa


Fot. Anna Piwowarczyk