Głos - Tygodnik Nowohucki

W okolicach Wigilii – O WYŻSZOŚCI AMURA NAD KARPIEM
Dodane przez Administrator dnia 22/12/2011 15:30:03

Choć zwykle - na koniec - lądują na naszym stole, to obyczaje ryb, które szczególnie podczas polskiej wigilijnej wieczerzy bywają daniem obowiązkowym, są bardzo interesujące. Ryba „zimna jak ryba” życie może mieć całkiem niepospolite, a nawet z elementami dramatyzmu.

Andrzej Jamka ze złowionym przez siebie amurem

Treść rozszerzona

Bo zanim taka troć da się złowić rzece, to być może odbędzie już niejedną podróż do morza (zatrzęsienie ich bywa zimą na rzece Słupi uchodzącej do Bałtyku), by tam odbyć tarło. Ma za sobą trud wielokilometrowej wędrówki powrotnej, płynąc pod prąd - do górskich strumieni..
Węgorze płyną o wiele dalej. Podejmują wędrówkę rozrodczą od lata do późnej jesieni; zawsze cztery dni po pełni Księżyca. Przepłyną tysiące mil morskich by po półtorarocznej wędrówce w Morzu Sargassowym, wiosną, na głębokości 400–1000 metrów odbyć tarło. Po czym niestety osobniki dorosłe giną, ale larwy węgorza, unoszone przez Golfstrom, po upływie 2 do 3 lat docierają do przybrzeżnych wód europejskich, a następnie wpływają do rzek. Tu w słodkich wodach żyją zazwyczaj od 6 do 10 lat.
Niestety, węgorze i pstrągi, które pływają w zbiorniku nr 8 w Przylasku Rusieckim, na którym gospodaruje hutnicze Koło Polskiego Związku Wędkarskiego trafiają tu jednak po prostu z zarybieniowych ośrodków hodowlanych. Nigdy też nie wyrwą się stąd na otwarte wody…
- Karp, amur, leszcz, płoć, karaś, pstrągi liny, sum, sandacz, szczupak, w zasadzie każda ryba… – wylicza ryby jakie można złowić w zbiorniku w Przylasku Rusieckim Andrzej Jamka, prezes Hutniczego Koła Polskiego Związku Wędkarskiego - Najwięcej jest oczywiście karpia i małego karpia wpuszczamy co roku najwięcej. Zbiornik utrzymywany jest z pieniędzy wędkarzy, wpuszczamy więc tam przede wszystkim rybę „handlową”, najchętniej łowiona przez wędkarzy posiadających licencję. Zbiornik, którym opiekuje się Koło ma 6,3 hektara powierzchni, a w najgłębszym miejscu sięga około 6 metrów.
Amur na… świąteczny stół
Podobnie jak u rodaków, tak i u wędkarzy, rybne dania, podawane na świąteczny stół też się zmieniają. Wprawdzie najbardziej popularny pozostaje nadal karp, ryba wiązana z wieloletnią tradycją i brakiem dostaw innych ryb na półkach sklepów rybnych (które dziś już niestety zniknęły z osiedli), ale Polacy coraz częściej przyrządzają inne ryby (o owocach morza nie wspominając, choć te ostatnie jedzą raczej podczas letnich wakacyjnych wojaży). W tę Wigilię na stole w domu prezesa hutniczych wędkarzy królował będzie jednak… amur. Zamrożony, bo tę rybę najlepiej łowić latem, do jesieni.
Amur pochodzi z Chin, z dorzecza Amuru, ale hodowana przez człowieka już od dziesięciu stuleci. Zaaklimatyzował się w wielu krajach, w Europie – od 1950 roku. Jest rybą karpiowatą, osiągająca szybkie przyrosty, ale ma bardziej wałeczkowaty kształt. Dorasta do 150 cm długości, a wagowy rekord Polski dla tej ryby to 39,02 kg i 139 cm długości.
- Amur w ogóle nie ma okresu ochronnego. Na naszym zbiorniku, taki wymiar - do 60 cm. – narzuciliśmy, gdyż ta ryba u nas ma spełniać rolę „kosiarki”. Amur żywi się trawą i glonami i w ten sposób oczyszcza nasz zbiornik – mówi Andrzej Jamka.
Niestety, tuż przed wigilią amur, preferujący nieco cieplejszą wodę, w zimnej wykazuje małą aktywność, zaszywa się na dnie zbiornika.
- Mięso ma - według mnie - smaczniejsze od karpia – zastrzega się prezes hutniczego Koła wędkarskiego. - Najpierw rybę tnę na dzwonka (ale przecinam je także wzdłuż grzbietu, smaruję je własnej kompozycji ziołami, maceruję przez 12 godzin. Zioła zabijają zapachy, na przykład taki karp, jako jest ryba szukająca pożywienia w mule ma taki, błotny zapach… Potem białe mięso amura panieruję, w mące, jajku i rozdrobnionych płatkach kukurydzianych. Wrzucam na tłuszcz, na masło z dodatkiem oleju i ryba gotowa. Jej zaletą jest też to, że posiada mniej ości niż nasz karp.
Tu Andrzej Jamka wraca do tematu wagi karpia. On sam, choć to może mało popularne w naszej społeczności, preferuje duże ryby, właśnie dlatego że mają mniej ości. Nie jest prawdą, by pięciokilogramowy karp smakował gorzej. Tylko o takiego dorodnego trudno, bo karp hodowlany do takiej wagi musi rosnąć przynajmniej przez pięć lat! Wszystko zależy oczywiście od zasobności łowiska, jeśli łowisko jest żyzne - ryba bardzo szybko przyrasta na wadze. Ta żyjąca na dziko, potrzebuje do tego dłuższego czasu.
Chińskie ryby na polskim stole
I wcale nie o chińską pangę, która rozmnożyła się z sklepowych zamrażarkach, tu chodzi. Poza wspomnianym amurem chińskiego pochodzenia jest również karaś - słodkowodna ryba - z rodziny karpiowatych (od karasie złocistego wywodzą się wszystkie akwariowe „złote rybki”). Karaś, „karasek”, opisywany był w tradycyjnych jadłospisach polskich na przestrzeni wielu wieków. W Polsce osiąga do półtora kilograma wagi, ma słodkawe mięso, ale zawierające dużo ości. Podany na stół bywa jednak… niebezpieczny. Zauważył to nawet Witold Gombrowicz czyniąc z owej ryby narzędzie zbrodni w „Iwonie Księżniczce Burgunda”.
Szczupacza kufa nad biurkiem prezesa
Nad biurkiem Andrzeja Jamki widać „koronę” szczupaczych zębów. To efekt wędkowania w Przylasku Rusieckim, sprzed 10 lat. Wbrew utartej opinii szczupak to również ryba europejska, a spotkać można go także w wodach Azji i Ameryki Północnej. Ta ryba – ewenement:- żyje w wodach słodkich, jak i słonawych wodach Bałtyku, w wodach stojących i płynących również. Małymi szczupaczkami kupowanymi w specjalnych hodowlach zarybiane są również wody Przylasku Rusieckiego, a „kufa” znad biurka wcale nie należała do największej ryby złowionej przez Andrzeja Jamkę. Dzisiaj on sam najchętniej wędkuje na Szreniawie, w której można złowić duże pstrągi potokowe. Jest to rzeka dziko płynącą około 40 km od Krakowa. Zimą można tam spotkać stada saren, kuropatw, biegających wiewiórek. Można w spokoju wsłuchać się szmer wody płynącej w śród krzewów i powalonych drzew. Na niektórych odcinkach Szreniawy spotkać można tylko wędkarzy lub dziką zwierzynę.
Wędkarz preferuje karpia
- W ubiegłym roku wpuściliśmy do zbiornika numer 8 - 1100 kilogramów karpia, 200 kilogramów pstrąga, 360 kg szczupaka, 20 kg sandacza. Najtańszy jest narybek karpia i amura, szczupak- jest nieco droższy. Łącznie, co roku odnawiamy zasoby zbiornika 1850 kilogramami ryby – podsumowuje prezes Hutniczego Koła PZW
Wędkujący na zbiorniku nr 8 wędkarze najchętniej odławiają karpia. Bo jest on z reguły najłatwiejszy do złowienia. Wystarczy wysypać zanętę w postaci gotowanej kukurydzy…. Wędkowanie na karpia jest stosunkowo proste. Szczupak, (w Rusieckim zbiorniku dorastający nawet do półtora metra długości) wymaga innej techniki – łowi się go na spinning. Sandacz jest trudną ryba do wędkowania, na suma też należy się przygotować. W zbiorniku numer 8 pływają sumy nawet dwumetrowe, a złowienie takiego okazu wymaga i sprzętu i techniki. Poza tym sum żeruje w nocy. W zimie i on, jak też większość ryb preferujących wyższą temperaturę wody, zapada w letarg. W tym okresie jest on w okresie ochronnym. Podobnie jak inne ryby drapieżne: węgorz, sandacz, szczupak, pstrąg. Ryby drapieżne są bardzo użyteczne w łańcuchu ekologicznym – spełniają rolę sanitarną, zjadając mniejsze, chore egzemplarze.

W konkurencji z kormoranami
Na zbiorniku nr 8 dozwolony jest połów na dwie wędki przy metodzie gruntowej i spławikowej. Można złowić dwie ryby dziennie. Pozostałe - wędkarz musi wpuścić ponownie do wody. W regulaminie zapisano też na czym polegać powinno humanitarne postępowanie wędkarza: ryby spokojnego zeru (a wiec nie drapieżniki) należy przetrzymywać w regulaminowych siatkach w stanie żywym do zakończenia wędkowania, a przed opuszczeniem łowiska należy je obowiązkowo zabić.
W hutniczym kole wędkarskim wędkuje około 600 osób. W Krakowie, w 27 kołach, zrzeszonych jest około 10 000 wędkarzy. Łowią w Przylasku Rusieckim, na Bagrach, zbiorniku w Zesławicach, Sieciejowicach, Podgórkach Tynieckich , a także w… Wiśle. Wisła jest dziś bogata w rybę, a ta wyłowiona z niej nie ma przykrego (jak niegdyś bywało) zapachu. Jedni wędkują by mieć przyjemność, inni – by potem rybę zjeść. Metody wędkowania preferowane przez prezesa hutniczego koła PZW, to spinning i mucha
Wędkowanie na Szreniawie metodą spinngową wymaga dużo cierpliwości, kondycji fizycznej i znajomości rzeki.
- Wędruję brzegiem rzeki i w miejscach w których spodziewam się pstrąga, wykonuję kilka, a nawet kilkadziesiąt rzutów „blachą” lub „coblerem” . Wymarzona ryba nie zawsze „pobije” ale ryba to tylko dodatek do naszych wędkarskich wypraw. W tym bardziej chodzi o obcowanie z przyrodą niż hazard… Podobnie w okolicy Przylasku Rusieckiego pojawiają się sarny, tchórze. Ostatnio również bobry. No i niezbyt proszeni goście…- kormorany. To ptaki niechętnie widziane przez wędkarzy gdyż ich kolonie ogołacają łowiska. Ich żrące odchody spalają liście na drzewach - opisuje widok „znad wędki” Andrzej Jamka.
Krystyna Lenczowska