[2026.05.22] Światło czy cień? Co lubią ryby?
Dodane przez Administrator dnia 22/05/2026 06:36:58

---

„Światło jest rybom niezbędne i to nie tylko jako praprzyczynowe źródło energii, lecz również jako jeden z tzw. abiotycznych, tj. nieożywionych czynników ich siedliska (ekotopu). Dowód: z wyjątkiem rybek żyjących w absolutnie czarnym świecie jaskiniowych jezior, wszystkie pozostałe gatunki, nawet z najgłębszych oceanów mają oczy. A to już świadectwo powszechnego związania się ryb z widzialnym promieniowaniem” – zauważa w swojej książce „Czytać w rzece. Rozumieć ryby” Wacław Strzelecki.
Ale już odpowiedź na pytanie: czy oczy służą rybom do odnajdywania pokarmu, nie jest już taka oczywista. Bo przecież w naszych wodach żyją zarówno ryby, które zupełnie dobrze sobie radzą z odnajdywaniem pokarmu w ciemnościach – nieźle z taką sytuacją radzi sobie na przykład karp, bo przecież gdyby tak nie było, to jaki sens miały by nocne karpiowe zasiadki? Z kolei wzrok wydaje się być dość istotny w sytuacji polującego szczupaka. Gdyby wzrok dla szczupaka nie miał znaczenia, to jak byśmy wytłumaczyli jego ataki na przesuwającą mu się przed oczami blaszkę?
Generalnie można powiedzieć, że ryby żyjące w naszych wodach można podzielić na trzy grupy. Do pierwszej należą gatunki zdecydowanie niechętne światłu: miętus, sum i węgorz. Grupę drugą stanowią ryby, które najlepiej czują się w łagodnym cieniu. To na przykład karpie, liny, leszcze, jazie, płocie i brzany. I wreszcie trzecia grupa, to gatunki, które tolerują umiarkowane światło w toni i które potrafią z tego światła umiejętnie korzystać. Do tej grupy należą wszystkie ryby wielkookie (na przykład ukleje), ale także ryby drapieżne, jak okoń, boleń czy wspomniany szczupak. Z tego zestawienia można wyciągnąć prosty wniosek, iż wędkarz, które będzie usiłował w jasny, a na dodatek słoneczny dzień, łowić w przejrzystej i płytkiej wodzie ryby należące do pierwszej i drugiej grupy, będzie z góry zakładał, że nic nie złowi.
Oczywiście trochę inaczej to wszystko wygląda z wodami w jeziorze. Tam zarówno natężenie zarówno światła jak i mroku, ryba w dużym stopniu może regulować sobie sama. Schodząc na przykład głębiej w toń albo podpływając bliżej powierzchni. Wydaje się, że jeżeli ryba nie znosi nadmiaru światła, bo światło ją razi, a na dodatek ujawnia wrogowi jej obecność, to sytuacja ryby żyjącej w rzece, zwłaszcza w ciasnym i płytkim nurcie jest gorsza niż sytuacja ryby żyjącej w jeziorze.
Światło niewątpliwie ma znaczenie w żerowaniu ryb. Ale przecież każdy z nas pamięta sytuacje, gdy złowił piękną płoć niema w samo południe. Gdy świeciło piękne słońce. I na tym chyba polega piękno wędkowania. Bo niby znamy reguły, które generalnie się sprawdzają. Ale co jakiś czas mamy do czynienia z odstępstwem od tej reguły. I bierze ryba, która w tym miejscu i o tym czasie brać nie powinna.
A za tydzień postaram się napisać coś o zbliżającym się szybkimi krokami wędkarskim czerwcu.

Jakub Kleń