[2026.05.15] Sto lat temu
Dodane przez Administrator dnia 16/05/2026 08:28:17

---

W połowie maja przypada setna rocznica przewrotu majowego dokonanego w 1926 roku przez Józefa Piłsudskiego. Warto przypomnieć to wydarzenie, które było odpowiedzią na wszechobecne partyjniactwo, podporządkowywanie interesów państwa doraźnym koteryjnym korzyściom, na pojawiające się co rusz nowe afery, na korupcję sięgającą także polskiego wojska, na arogancję biurokracji, a w tym wszystkim na rosnące zagrożenie zewnętrzne (zwłaszcza ze strony Niemiec i Rosji). Wtedy to, coraz liczniejsza część ówczesnej opinii publicznej, zaczęła powtarzać, że przydałby się ktoś, kto by potrafił przywrócić wewnętrzną równowagę w kraju, a jednocześnie był w stanie zapewnić bezpieczeństwo Rzeczypospolitej na arenie międzynarodowej. I był taki ktoś. Był nim Józef Piłsudski.
Przewrót zaczął się 12 maja, a zakończył 15 maja, gdy zarówno ówczesny prezydent Stanisław Wojciechowski jak i rząd Wincentego Witosa zdecydowali się ustąpić. Nie obyło się jednak bez ofiar. Na ulicach Warszawy śmierć poniosło 379 osób.
Oczywiście trudno jest bronić zamachu stanu jako środka do naprawiania życia publicznego. Ale trzeba pamiętać o ówczesnych uwarunkowaniach. Piłsudski nie był w stanie wrócić do władzy w sposób legalny, a państwo się rozsypywało. Rosnące bezrobocie, spadający kurs złotego i coraz większa niestabilność sytuacji międzynarodowej sugerowały konieczność szybkich i radykalnych działań. I Józef Piłsudski zdecydował się takie działania podjąć.

Jan L. Franczyk