"Błękitna pracownia". Fotografia, która połączyła dwa światy
Dodane przez Administrator dnia 26/09/2026 08:19:27
Dzieli je ponad sto lat. Z jednej strony – fotografie wykonane na przełomie XIX i XX wieku, zachowane w kolekcji Muzeum Fotografii w Krakowie. Z drugiej – współcześni bohaterowie i twórcy: Uczestnicy Warsztatu Terapii Zajęciowej na os. Górali 19. Połączył je obiektyw aparatu, wiele miesięcy wspólnej pracy i charakterystyczny błękit cyjanotypii. Tak powstała „Błękitna pracownia” – projekt, w którym dawne kadry otrzymały nowe życie, a osoby z niepełnosprawnością intelektualną znalazły się nie tylko przed obiektywem, ale również po jego drugiej stronie.
Projekt realizowany wspólnie przez Muzeum Fotografii w Krakowie (MuFo) oraz Warsztat Terapii Zajęciowej Stowarzyszenia Pomocy Socjalnej „Gaudium et Spes” (WTZ) rozpoczął się w styczniu 2026 roku. Jego inicjatorką i koordynatorką była terapeutka zajęciowa i fotografka Sara Moritz. Punktem wyjścia stały się fotografie z kolekcji MuFo. Wybrane kadry uczestnicy WTZ postanowili odtworzyć, nadając im współczesną interpretację. Każde spotkanie w MuFo poprzedzały tygodnie pracy. Uczestnicy wraz z terapeutami analizowali wybraną fotografię, poszukiwali odpowiednich strojów, rekwizytów i elementów scenografii.
Podczas spotkań w Muzeum przygotowywano scenografię, a uczestniczki WTZ wcielające się w bohaterki dawnych fotografii były przebierane i stylizowane zgodnie z pierwowzorami. Następnie rozpoczynała się praca z aparatem – ustawianie postaci i rekwizytów, poszukiwanie odpowiedniej perspektywy, kompozycji i najlepszego ujęcia. Uczestnicy stawali zarówno przed obiektywem, jak i po jego drugiej stronie, poznając kolejne etapy powstawania fotografii.
Współtwórcami 21 ujęć powstałych w ramach projektu są Uczestnicy WTZ: Monika Biernacka, Halina Boniowska, Mariusz Bukowski, Piotr Chwaleba, Magdalena Ciepacz, Elżbieta Dyrda, Iwona Harzowska, Karolina Kucharczyk, Kaja Maciejowska, Ewa Pukin, Julia Socha, Piotr Waligóra oraz Magdalena Widerska, Pracownicy WTZ: Małgorzata Bialik, Katarzyna Kawula-Fijaś, Barbara Lech, Magdalena Rusek (Łosiniecka), oraz Pracownicy MuFo: Maria Masternak i Izabela Lechowicz-Woźniczka.
Powstałe fotografie zostały następnie poddane obróbce w technice cyjanotypii– historycznej metodzie fotograficznej pozwalającej uzyskać charakterystyczny obraz w intensywnych odcieniach błękitu. „Błękitna pracownia” miała także ważny wymiar terapeutyczny i społeczny. Wieloetapowa praca rozwijała koncentrację, spostrzegawczość, kreatywność, cierpliwość i umiejętność współdziałania. Pozwalała uczestnikom podejmować decyzje, dzielić się zadaniami i doświadczać satysfakcji z osiąganego wspólnie efektu.
Szczególnie ważne było przejście przez cały proces twórczy – od wyboru inspiracji ze zbiorów MuFo, przez przygotowanie scenografii i stylizacji oraz udział w sesjach, aż po zobaczenie własnych fotografii przekształconych w cyjanotypie i prezentowanych w przestrzeni muzeum. Uczestnicy WTZ nie byli więc jedynie odbiorcami kultury. Stali się modelami, fotografami i współtwórcami projektu, pokazując, że osoby z niepełnosprawnością mogą aktywnie i twórczo uczestniczyć w życiu kulturalnym.
2 września 2026 roku w MuFo przy ul. Rakowicka 22A odbyło się uroczyste podsumowanie „Błękitnej pracowni”. W spotkaniu wzięli udział Uczestnicy WTZ wraz z rodzinami i bliskimi autorów prac, przedstawiciele zaprzyjaźnionych krakowskich placówek pomocowych, Zarząd Stowarzyszenia Pomocy Socjalnej „Gaudium et Spes”, Dyrekcja Muzeum Fotografii i przedstawiciele Działu Edukacji MuFo. Finał był okazją do wspólnego świętowania efektów wielomiesięcznej pracy. Pozostało po niej 21 błękitnych obrazów.
Małgorzata Bialik
