Muzeum Krakowa zaprasza na wystawę. "Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny"
Dodane przez Administrator dnia 03/07/2026 14:51:59
Jeszcze kilka lat temu schrony były przede wszystkim historyczną ciekawostką. Dziś, gdy kwestie bezpieczeństwa są ważną częścią codziennych rozmów, patrzymy na nie zupełnie inaczej. Wystawa „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” pokazuje, że pytania o zagrożenie, schronienie i gotowość na sytuacje kryzysowe nie należą wyłącznie do przeszłości.
Nadzieja i zagrożenie
Od 19 czerwca Muzeum Krakowa zaprasza do Podziemnej Nowej Huty na os. Szkolne 22 na wystawę „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny”. To opowieść o schronach budowanych pod nowohuckimi osiedlami, ale także o potrzebie bezpieczeństwa, która pozostaje niezmienna mimo zmieniających się czasów i zagrożeń.
Punktem wyjścia jest historia zimnej wojny – konfliktu, który przez dziesięciolecia kształtował wyobrażenia o zagrożeniu po obu stronach żelaznej kurtyny. Jak mówi kuratorka wystawy Agata Klimek-Zdeb, nad całą opowieścią unosi się symboliczny „cień zimnej wojny”. To właśnie on pozwala zrozumieć, dlaczego pod nowohuckimi osiedlami budowano schrony i jaką rolę miały pełnić w systemie ochrony ludności. Ekspozycja prowadzi następnie przez historię powstającej Nowej Huty. Wśród archiwalnych fotografii, materiałów filmowych i oryginalnych eksponatów poznajemy miasto budowane z rozmachem i nadzieją na lepszą przyszłość. Jednocześnie pod nowymi blokami powstawała infrastruktura przygotowywana na wypadek wojny. To zestawienie codziennego życia i poczucia zagrożenia stanowi jeden z najważniejszych wątków wystawy.
W cieniu pandemii i wojny w Ukrainie
Znaczną część ekspozycji poświęcono samym schronom. Zwiedzający poznają historię ich budowy, zasady funkcjonowania oraz specyfikę nowohuckiej infrastruktury ochronnej.
Jednym z najbardziej angażujących elementów jest mapa rozmieszczenia schronów w Nowej Hucie. Wielu odwiedzających odruchowo szuka na niej własnego osiedla, domu rodziców lub mieszkania dziadków, odkrywając, jak blisko ich codziennego życia znajduje się historia zimnej wojny. Częścią wystawy jest również oryginalna przestrzeń schronu przeciwlotniczego z lat 50. XX wieku. To właśnie tutaj najmocniej wybrzmiewa współczesny wymiar całego projektu. Twórcy ekspozycji nie zatrzymują się bowiem na historii PRL-u. W schronie pojawiają się odniesienia do doświadczeń ostatnich lat – pandemii, wojny w Ukrainie oraz innych sytuacji kryzysowych, które wpłynęły na nasze poczucie bezpieczeństwa. Zwiedzający mogą zobaczyć plecaki ewakuacyjne dla dzieci i dorosłych, poznać podstawowe zasady postępowania w sytuacjach zagrożenia oraz dowiedzieć się, jak przygotować się na nieprzewidziane zdarzenia.
Z myślą o najmłodszych przygotowano specjalną ścieżkę zwiedzania. Komiksowi bohaterowie pomagają dzieciom poznawać zasady bezpieczeństwa w codziennych sytuacjach i pokazują, jak odpowiedzialnie reagować na różnego rodzaju zagrożenia.
Historia nie kończy się w gablocie
Wystawie towarzyszyć będą również działania edukacyjne poświęcone współczesnemu bezpieczeństwu i ochronie ludności. Ich plan właśnie powstaje. Przede wszystkim będą to lekcje muzealne, oprowadzania po wystawie oraz spacery.
– Nie chcemy straszyć. Chcemy inspirować do zdobywania wiedzy o tym, jak postępować w sytuacjach zagrożenia – podkreśla Agata Klimek-Zdeb.
Wystawa zachęca również do dalszego odkrywania Nowej Huty poza murami muzeum. Spacerując po osiedlach można odnaleźć charakterystyczne wyłazy, czerpnie powietrza i inne ślady infrastruktury schronowej, które przez lata stały się niemal niewidocznym elementem krajobrazu dzielnicy.
– Temat zagrożenia wciąż jest obecny. Zmieniają się sytuacje, ale potrzeba bezpieczeństwa pozostaje stałym elementem naszego życia – mówi kuratorka.
Wystawa „Schrony w Nowej Hucie – dziedzictwo zimnej wojny” pokazuje, że historia nie kończy się w muzealnej gablocie. Staje się punktem wyjścia do rozmowy o współczesności, odpowiedzialności i wiedzy, która w sytuacji zagrożenia może okazać się bezcenna.
Muzeum Nowej Huty, oddział Muzeum Krakowa zachęca również do odwiedzenia drugiej odsłony Podziemnej Nowej Huty – wystawy „Stan zagrożenia” w schronie pod Zespołem Szkół Mechanicznych nr 3 na osiedlu Szkolnym 37. Obie ekspozycje tworzą spójną opowieść o schronach, bezpieczeństwie i potrzebie przygotowania na nieprzewidywalne sytuacje.
Miejsce spotkań i siedziba Muzeum Nowej Huty na czas remontu
Podziemna Nowa Huta jest nie tylko miejscem nowej wystawy, ale jako nowoczesne muzeum pełni szersze role edukacyjno-społeczne. W oddziale znajduje się sala, która może pełnić funkcje zarówno sali edukacyjnej jak i miejsca spotkań lokalnych mieszkańców, w ramach działań partycypacyjnych i społecznych oddziału.
Z uwagi na trwający remont dawnego kina Światowid budynek na os. Szkolnym 22 jest również siedzibą Muzeum Nowej Huty. To tu właśnie realizowane są działania edukacyjne i badawcze dotyczące całej dzielnicy, a także prace nad wystawą stałą o Nowej Hucie.
(red)
Fot. Marcin Pietrzyk