Film zaczęty przez ojca, skończony przez syna… Nowa Huta Karola Wojtyły
Dodane przez Administrator dnia 10/03/2017 19:23:34

---

Pomysł na ten film Jerzy Ridan nosił w sercu od dawna, niestety kiedy wreszcie postanowił go zrealizować zmarł w trakcie pracy nad nim. Po śmierci ojca dokument dokończył jego syn Krzysztof Ridan, który od samego początku towarzyszył przy pracach nad filmem. Na nowohucką premierę filmu „Nowa Huta Karola Wojtyły” zapraszamy 13 marca o godz. 18.00 do kina studyjnego Sfinks. O niedokończonym przez ojca filmie rozmawiam w Krzyśkiem Ridanem – montażystą filmowym.
+ Mówi się o nim film Jerzego Ridana, jednak to ty go montowałeś, nagrywałeś ostatnie wywiady i podjąłeś decyzję o ostatecznym kształcie. Czy czujesz się twórcą tego dokumentu?
- Krzysztof Ridan: To film, który miał być i jest filmem mojego taty. Ja miałem go tylko montować, nagrywać dźwięk, to on miał film reżyserować . Niestety stało się inaczej nie zdążył dokończyć filmu. Kiedy zmarł zastanawiałem się co teraz? Zostawić czy dokończyć? Zdecydowałem się skończyć zwłaszcza, że cały film mieliśmy mocno przegadany. W trakcie prac nad filmem tata już zaczynał się gorzej czuć, przygotowywał się do operacji po której miał się długo rehabilitować więc w zamyśle i tak to ja miałem film kończyć – oczywiście w konsultacji z nim. Musiałem go skończyć sam, mam jednak nadzieję, że zgodnie z jego zamysłem. Kiedy skończyłem pracę czekałem z niepokojem na jakiś znak z góry. Bałem się, że „dostanę od taty po głowie”, bo coś zrobiłem nie tak. Nic się jednak nie wydarzyło.
+ O Papieżu Polaku powstała cała masa filmów, w wielu dokumentach pojawia się również motyw Nowej Huty. Temat wydaje się oklepany, dlaczego chcieliście go zrealizować?
- Krzysztof Ridan: Po pierwsze jak sam tytuł wskazuje to film nie tylko… o papieżu, ale przede wszystkim o Karolu Wojtyle czyli o jego życiu zanim został papieżem i jego związku z Nową Hutą. Filmowe materiały archiwalne, które się w nim znalazły są w większości autorstwa mojego taty, który na przełomie lat 60 i 70 tych towarzyszył Karolowi Wojtyle w jego podróżach po Nowej Hucie. Film jest ściśle związany z wczesnymi działaniami mojego taty w Nowej Hucie, który był nie tylko kronikarzem Nowej Huty, ale również trochę kronikarzem Kurii Krakowskiej na zlecenie której pracował. To był burzliwy czas w Nowej Hucie. Ludzie, którzy zamieszkali w mieście, które władza określiła jako „ bez Boga” zaczęli się o tego Boga dopominać! Karol Wojtyła, który w tym czasie został wybrany na biskupa pomocniczego, od samego początku był wybrany po to aby działać w Nowej Hucie, żeby pomagać ludziom w budowaniu kościołów. Myślę, że o tym, że „nasz Papież” był od samego początku tak silnie wpisany w Nową Hutę nie wszyscy wiedzą. Ja sam dopiero pracując nad tym filmem zdałem sobie sprawę z tego. Dowiedziałem się chociażby o tym, że od samego początku jako biskup potem arcybiskup, prawie wszystkie pasterki za czasów jego pracy odprawiał właśnie w Nowej Hucie. To jest film o tej silnej więzi, Karola Wojtyły później Papieża z Nową Hutą i Nowej Huty z Papieżem, a takiego filmu do tej pory nie było. Warto wspomnieć, że część wykorzystanych w filmie materiałów po raz pierwszy ujrzy światło dzienne.
+ Czy wybór materiałów do filmu był trudny?
- Krzysztof Ridan: Żeby odpowiedzieć na to pytanie muszę opowiedzieć historię tych nagrań. W tamtych czasach Nowa Huta była miejscem rozgrywki między władzami a kościołem. Ludzie chcieli budowy świątyń, Kościół ich w tym wspierał . Dochodziło do zamieszek. Karol Wojtyła uczestniczy w rozmowach i staraniach o budowę kościoła w Nowej Hucie. Kiedy jeździ po Nowej Hucie towarzyszy mu mój tato z kamerą. Kręci również materiały związane z działaniami wokół tzw. Zielonej Budki. Aby zrozumieć tą historię trzeba poznać kontekst tego miejsca. Zielona Budka to miejsce, które powstało na terenie dzisiejszego osiedla Oświecenia, a wówczas parafii Raciborowice, w której wikarym był ksiądz Kurzeja. Za zgodą wtedy księdza kardynała Karola Wojtyły postanowił on wybudować w tym miejscu kościół. Rzecz jasna nie spotkało się to z akceptacją władz komunistycznych. Jednak z pomocą ludzi postawił prowizoryczny barak, przy którym odprawiane były nabożeństwa. To była właśnie owa Zielona Budka. Ksiądz Kurzeja szykanowany był przez władze, po każdym nabożeństwie wzywany był „na kolegia”. Zielona Budka była podpalana przez służby, to jednak nie zniechęcało ludzi do przychodzenia w to miejsce. Tata rejestrował te wydarzenia. Niejednokrotnie musiał chować sprzęt i taśmy właśnie w Zielonej Budce a sam wymykał się chyłkiem unikając służb specjalnych. Kiedy w naszym mieszkaniu na os. Tysiąclecie doszło do rewizji – szczęśliwie sprzęt i taśmy były wtedy poza domem - tata postanowił, dla bezpieczeństwa zanieść wszystkie te materiały, w tym również dotyczące Karola Wojtyły, do Kurii. Kiedy Karol Wojtyła został wybrany na papieża tata zdał sobie sprawę jaką wartość informacyjną mogą mieć te materiały, postanowił sprawdzić co się z nimi stało. Niestety okazało się że przepadły bez wieści. Nie udało się ich odnaleźć pomimo starań, nie wypłynęły również przez wszystkie te lata w żadnym miejscu co znaczyłoby, że ktoś je sobie przywłaszczył. Podejrzewamy, że zostały nieumyślnie zniszczone. Ogromna szkoda bo były to bardzo osobiste nagrania, dokumentujące nie tylko ważne wydarzenia, ale również np. żarty sytuacyjne. Na szczęście część taśm tata schował w innym miejscu. Była to jednak tylko niewielka część nagrań, może około 30%. Z nich, między innymi, powstał film „Nowa Huta Karola Wojtyły”. Nie weszły one w całości do dokumentu, wiadomo, że to tylko fragmenty jednak większość wydarzeń zarejestrowanych na ocalałych taśmach znalazła się w filmie.
+ Co twoim zdanie jest w tym filmie najważniejsze? Najbardziej godne uwagi?
- Krzysztof Ridan: Jakby cały czas montując film pamiętałem aby nie był przegadany. Myślałem co z tego że będzie pełen treści. Szukając informacji zawsze można wziąć do ręki jakąś książkę czy publikację. W filmie najważniejsze są emocje. Zacząłem szukać ludzi, którzy powiedzieliby coś osobistego o relacji Ojca Świętego z Nową Hutą. W filmie mamy dwóch głównych narratorów są to: Marek Lassota, który wypowiada się jako znawca tematu od strony historycznej, oraz kardynał Dziwisz, który pokazuje bardziej stronę duchową. Kardynał, wieloletni przyjaciel Jana Pawła II, mówi o sprawach osobistych. Na tym mi głownie zależało, na pokazaniu relacji. Moim zdaniem najważniejsze w tym filmie są emocje oraz stosunek nowohucian do Ojca Świętego i odwrotnie Papieża do Nowej Huty. Mamy tam wypowiedź kardynała Dziwisza, który opowiada jak w okresie bożonarodzeniowym Jan Paweł II w Rzymie wspominał Nową Hutę i pasterki, które tu odprawiał. Jest też archiwalna wypowiedź księdza Gorzelanego z filmu na temat Arki Pana, przy którym pomagał tata. W filmie pojawiają się również współczesne wypowiedzi osób związanych z papieżem, które miały z nim kontakt m.in. księdza Łuszczka z Mistrzejowic, księdza Gila proboszcza ze Wzgórz, księdza Puzyniaka proboszcza z kościoła „pod krzyżem”, Rafała Marchewczyka - dyrygenta chóru Krakowskiej Młodej Filharmonii i oczywiście wypowiedzi ojców z klasztoru w Mogile – gdzie Karol Wojtyła często nocował. To są osobiste wypowiedzi. Oczywiście, że w filmie zwłaszcza w dokumencie bardzo ważna jest treść, ale ważne jest również to z czym zostajemy kiedy ekran gaśnie. Można różnie pokazać Karola Wojtyłę, my staraliśmy się pokazać, że był wielkim człowiekiem, który na zawsze został w sercach nowohucian. To jest moim zdaniem najważniejsze w tym filmie i jeszcze przesłanie, które zostawia nam Papież na koniec… ono również kończy film, ale nie będę go zdradzał.
+ Skoro pomysł był od dawna – czemu dopiero teraz powstał ten film?
- Krzysztof Ridan: Pierwszy powód bardzo przyziemny, finansowy. W 2016 roku Filmoteka Małopolska ogłosiła program w ramach, którego pojawiła się możliwość dofinansowania produkcji filmowej dotyczącej wydarzenia, miejsca lub osoby ważnej dla Krakowa. W tym samym roku do Krakowa, w związku ze Światowymi Dniami Młodzieży, przyjechał papież Franciszek, co niejako „przypomniało” tacie o noszonym od dawna w głowie pomyśle na film.
* * *
Okazało się, że był to niestety, ostatni moment na stworzenie scenariusza i nakręcenie tego niezwykłego filmu, którego twórcami są nieżyjący już Jerzy Ridan i jego syn Krzysztof. Na nowohucką premierę dokumentu zapraszamy 13 marca 2017 o godz. 18.00 do Kina Studyjnego Sfinks Ośrodka Kultury im. C. K. Norwida na os. Górali.
Rozmawiała Agnieszka Łoś