[2010.12.23] NA ŚWIĘTA O KARPIU
Dodane przez Administrator dnia 23/12/2010 11:54:00

---

Mimo przemian obyczajowych, związanych z wejściem naszego kraju do Unii Europejskiej, mimo szerokiej ofert różnych gatunków ryb dostępnych w sklepach, karp nadal wydaje się królować na polskich wigilijnych stołach. Bo taka już jest nasza polska tradycja. Wigilia bez karpia przestaje być polską wigilią.
W wodach Europy i Polski spotkać można dwie odmiany karpia. Jedną z nich jest forma dzika – to sazan z Dunaju, a drugą - forma udomowiona, czyli karp hodowany w stawach i jeziorach. Obie odmiany znacznie różnią się między sobą kształtem ciała i innymi cechami zewnętrznymi. Sazan ma ciało wydłużone, prawie obłe, walcowate, i w stosunku do karpia hodowlanego jest mniej wygrzbiecony. Populacja sazana nie dzieli się na rasy czy odmiany. Wszyscy przedstawiciele tej formy mają jednolity kształt ciała. Inaczej jest z karpiem hodowlanym. Zarówno jego kształt jak i ułuszczenie są niejednolite. Dlatego zarówno ichtiolodzy jak i hodowcy wyróżniają cztery jego odmiany, ze względu na charakter łuski: karpie drobnołuskie, karpie gołe, karpie liniowe i karpie lustrzenie. Obie formy – zarówno dzika jak i hodowlana – mają też cechy wspólne: dwa jasne, długie wąsiki oraz dwa ciemne, krótsze, widoczne w kącikach na wardze górnej.
Karp ma starą historię. Jako gatunek powstał na przełomie trzecio- i czwartorzędu (czyli ok. 2,5 miliona lat temu) w okolicach Morza Kaspijskiego i wschodniej Anatolii. Później zasięg jego występowania rozszerzał się - na wchodzie do wód Japonii i Chin, a na zachodzie do Morza Czarnego. Dalsze rozszerzanie zasięgu występowania zawdzięcza karp udomowieniu, które nastąpiło najprawdopodobniej w dwóch ośrodkach chińskich w V wieku przed Narodzeniem Chrystusa. W tym samym mniej więcej czasie karp miał zostać udomowiony w Europie. Inni autorzy twierdzą jednak, że na naszym kontynencie został on udomowiony trochę później – między I a IV wiekiem naszej ery.
Za pierwszą formę hodowlaną karpia w Polsce uważa się sazana dunajskiego, który prawdopodobnie został udomowiony w ujściu Dunaju. Ze starych kronik wiadomo, że karp od VII do XII wieku był hodowany masowo w stawach przyklasztornych, na terenie prawie całej Europy. Później zaczęto go hodować również w stawach wiejskich.
W ostatnim stuleciu znacznie zwiększył się obszar występowania tej ryby dzięki licznym wsiedlaniom i aklimatyzacji, z także dzięki wyhodowaniu zimnoodpornych mieszańców, odmian i ras. Obecnie karpie spotkać można w całej Europie i Azji. Ryba ta hodowana jest również w Ameryce Północnej, południowej Afryce i w Australii.
Karpie należą do ryb długowiecznych. Mogą dożywać nawet 45 lat i osiągać wagę ok. 30 kilogramów. Oczywiście taki olbrzym nadaje się tylko do wspólnej fotografii, bo jego mięso nie jest już tak smaczne jak mięso typowego, „wigilijnego” karpia, które ma niewiele tłuszczu (8,3%), łatwo przyswajalne białko, sole mineralne oraz wiele witamin niezbędnych w żywieniu człowieka. I aż się człowiek dziwi, że Anglicy uważają karpia za rybę niejadalną…
Jakub Kleń