[2010.12.10] Zapomniany ciernik
Dodane przez Administrator dnia 10/12/2010 14:44:13

---

Aura nie sprzyja wędkowaniu. Nad rzekami mokry śnieg sprawia, że grunt jest grząski i błotnisty, więc dojść do wody trudno. W tej sytuacji nawet amatorzy całorocznego połowu kleni, dali sobie na wstrzymanie. Niedawne mrozy nie zdążyły z kolei wytworzyć tak grubej warstwy lodu na zbiornikach stojących, by możliwe było wędkowanie podlodowe. Zresztą ocieplenie, jakie nadeszło na początku tego tygodnia, tę – lodową - sytuację tylko pogorszyło. Dziś nie będzie więc o wędkowaniu. Chciałbym za to przypomnieć rybkę, która nie ma wędkarskiego znaczenia, choć dla mnie ma wartość sentymentalną. Otóż jako mały chłopak, chodziłem czasami za wiślany wał w okolicach Lesiska, i tam, w niewielkim strumyku łapałem do słoika niewielkie cierniki. Później próbowałem je hodować w akwarium, ale szybko zdychały. To były moje pierwsze prawdziwe rybki. Inne – karasie, płotki, kozy czy kiełbie poznałem dopiero kilka lat później, gdy jako dziesięciolatek zrobiłem swoją pierwszą wędkę.
Wspomnianych cierników we wpadającym do Wisły strumyku było całe mnóstwo. Te niewielkie rybki dorastają do 5-6 centymetrów długości. Charakterystycznym elementem ich budowy są kolce – zwykle trzy mocne kolce na grzbiecie, para silnych kolców zastępujących płetwy brzuszne, a także pojedynczy mały kolec poprzedzający płetwę odbytową. Co ciekawe, te wszystkie kolce mogą być przez rybę ustawione „na sztorc” i zablokowane w tej pozycji przez dłuższy czas. Wszystko to tworzy zintegrowany aparat obronny ciernika, utrudniający atak drapieżników. Ciernik, choć tak mały i niepozorny, należy do bardzo starego gatunku. Pierwsze ślady kopalne ciernika znaleziono w europejskich osadach rzecznych pochodzących z pliocenu (ok. 5 mln do 1,8 mln lat temu) i wczesnego plejstocenu (plejstocen, to inaczej epoka lodowcowa trwająca od 1,87 mln do 10 tys. lat temu).
Ciernik uchodzi za rybę niepożądaną w gospodarstwach rybackich. Jego znaczenie gospodarcze też jest minimalne – tylko gdzieniegdzie na świecie jest pozyskiwany do produkcji mączki rybnej, tranu i nawozu. Ale jako naturalny i zmniejszający swoją liczebność element europejskiej fauny, w niektórych krajach objęty jest pewnymi formami ochrony, w tym również ochroną czynną, polegającą na tworzeniu specjalnych konstrukcji umożliwiających ciernikom dotarcie do miejsc rozrodu.
Zresztą zapewne każdy z nas ma jakiś sentymentalny gatunek, który kojarzy mu się z najpiękniejszymi chwilami dzieciństwa. Dla mnie takim gatunkiem pozostał niewielki ciernik.
Jakub Kleń