Szersze spojrzenie na przeszłość
Dodane przez Administrator dnia 11/11/2016 12:50:58

---

Oglądanie świata przez dziurkę od klucza ma jakieś plusy, ale też mnóstwo minusów. Plusem na pewno jest to, że nikt nas nie widzi. Duży minus to wąska perspektywa widzianej rzeczywistości. Archeolodzy próbują wyjaśnić jak najwięcej zagadek z przeszłości, dlatego starają się by ta „dziurka do pradziejów” była jak najszersza.
Metody poznawcze archeologii są coraz liczniejsze, jednak nic nie zastąpi bezpośredniego kontaktu z zabytkami i innymi śladami działalności człowieka, przykrytymi płaszczem czasu. Oczywiście można zbierać liczne zabytki leżące w wielu miejscach na powierzchni ziemi lub czekać aż ktoś je przyniesie i poukładać je potem w gablotach muzealnych. Gdyby to wystarczało, archeolodzy zmienili by się w górników odkrywkowych, którzy przy pomocy koparek, spychaczy wsypywaliby warstwy gleby na duże sita i z nich zbieraliby stare naczynia, narzędzia, broń, ozdoby itp. Można też korzystać z metody naszych bogatszych przodków czyli za pieniądze lub drogą wymiany nabywać zabytki z całego świata np. z Chin, Egiptu, Peru. W prawdziwym odkrywaniu przeszłości liczy się jednak kontekst zabytku, czyli najprościej tłumacząc otoczenie w jakim go znaleziono. Przykładowo wydobywając z ziemi, przy pomocy wykrywacza, metalowy przedmiot nie wiemy czy leżał w kącie domu czy też stanowił wyposażenie zmarłego w grobie. W okresie międzywojennym kiedy na skutek obniżenia poziomu wody w okolicach Biskupina odsłoniły się dziwne drewniane konstrukcje, okoliczni chłopi zaczęli znajdować liczne zabytkowe przedmioty. Gdyby ówcześni polscy archeolodzy skupili się wyłącznie na dostarczanych im zabytkach nie odkryliby dużej osady obronnej kultury łużyckiej zbudowanej prawdopodobnie około VIII w p.n.e., a której rekonstrukcję możemy podziwiać do dzisiaj. Zastosowano wtedy wiele nowoczesnych metod dokumentowania i analizy znalezisk. Wykonywano m.in. zdjęcia z aparatu podczepionego do balonu na uwięzi, wypełnionego helem. Starano się też odsłonić jak największą powierzchnię by poznać rozplanowanie grodu. Duża przestrzeń pozwala bowiem lepiej spojrzeć na większe założenia takie jak osady, cmentarzyska. Odkryty w małym wykopie fragment muru nic nam nie mówi o całym budynku. Dopiero odkrycie wszystkich jego elementów pozwala odtworzyć lepiej jego konstrukcję. Czasami wielkie inwestycje wymuszają konieczność dużych prac archeologicznych. W okolicach Krakowa podczas budowy autostrad i dróg szybkiego ruchu przez ostatnich kilkanaście lat pracowali i pracują całe grupy archeologów, odkrywając przeszłość.
Na terenie Nowej Huty badania szerokopłaszczyznowe prowadzono od początku lat pięćdziesiątych. Socjalistyczna władza postanowiła zamienić podkrakowskie urodzajne gleby w kombinat metalurgiczny. Ponieważ tempo prac budowlanych było duże, szybko musieli też pracować archeolodzy. Wykonali mnóstwo ciężkiej pracy. Efektem ich pracy były liczne opracowania naukowe oraz tysiące pudełek ze znaleziskami. Udało się też odsłonić duży fragment pradziejów regionu.
Archeologia jest nauką, która potrzebuje czasami rozmachu w swoich poczynaniach. Pomocne w tym są duże badania wykopaliskowe odpowiednio finansowane by można było podczas nich zastosować najnowsze metody analizy. Nie da się patrzeć na przeszłość przez maleńką dziurkę od klucza i do poznawania jej korzystać ze starych sposobów badawczych. Szersze spojrzenie i zastosowanie nowatorskich metod badawczych pozwala lepiej poznać nasze pradzieje.
Janusz Bober


Fot. Archiwum MAK
Wykopaliska w Nowej Hucie.