Głos - Tygodnik Nowohucki

Postsocjalistyczna i religijna – ŚWIĘTE PRZESTRZENIE
Dodane przez Administrator dnia 14/11/2013 18:10:04

Turystycznie i religijnie - dzisiejsze pielgrzymki starają się łączyć oba aspekty podróżowania.
Od wieków pątnicy wędrują do miejsc uznanych za święte, słynących cudownymi łaskami, by tam modlić się o zdrowie, zadośćuczynić złym występkom, prosić o pomoc, czy podziękować za otrzymane dobro. Już pierwsi chrześcijanie pielgrzymowali do miejsc pobytu Chrystusa. W III w. pewien pątnik z Galii opisywał, że widział kamień, przy którym Judasz zdradził Jezusa. We wczesnym średniowieczu miejscem czci pątników stały się także groby męczenników, pochowanych na watykańskim cmentarzu. Gdy minęła epoka prześladowań, po edykcie Konstantyna (313 r.), męczenników zaczęto chować w kościołach, w pobliżu ołtarza. Odtąd pątnicy zmierzali do miast, w których przechowywano relikwie. Niejednokrotnie celami pielgrzymki były pustynne odludzia, miejsca życia i modlitwy pobożnych pustelników, którzy porzucili społeczeństwo, by w ten sposób dawać świadectwo swego zawierzenia Bogu. Świątobliwi asceci służyli innym swoją radą i duchową pociechą. Szczególnie często wierni nawiedzali ascetów, którzy w radykalnie skrajny sposób wyrażali pokutę, np. znaczną część doby modlili się stojąc na kolumnach, bez żadnej osłony.

Treść rozszerzona

Ruch pielgrzymkowy musiał być dość intensywny, skoro Antoni Pustelnik wielokrotnie zmieniał miejsce pobytu na pustyni, ponieważ nie mógł spokojnie modlić się z powodu licznych odwiedzin, a pewien diakon z Aleksandrii założył rodzaj biura pielgrzymkowego, ponieważ wystawiał przepustki do św. Antoniego Pustelnika – czytamy o historii pielgrzymowania w pracy zbiorowej pod redakcją ks Zygmunta Malackiego „Ku Jasnej Górze z WAPM".
Czasów wczesnego średniowiecza sięga europejska tradycja pielgrzymowania do grobu św. Jakuba, apostoła w Hiszpanii i grobów apostołów Piotra i Pawła w Rzymie.
W późniejszych wiekach srednich nieco zmieniły się miejsca do których pielgrzymowano. Teraz obiektem powszechnego kultu i celem pielgrzymów stały się figurki lub obrazy słynące łaskami. Za przyczyną mnogości pątników i dla ich wygody rosły sanktuaria a obok nich klasztory i schroniska gdzie utrudzeni wędrowcy mogli otrzymać pomoc duchowa i materialną. Podejmowanie takiej pielgrzymki było czasem jednym z najważniejszych aktów religijnych w życiu, wymagających nie tylko hartu ducha, ale i wyjątkowych przygotowań. Pątnikami stawali się ludzie wszystkich stanów. Kartezjusza - na przykład - aż dwukrotnie pielgrzymował do Domku Maryi w Loreto.
Pątnicy, ludzie zdrowi i chorzy, ubodzy i bogaci, zdesperowani szczęśliwi podróżowali indywidualnie i w grupach, by w świętych miejscach błagać o ratunek, odpokutować przewinienia lub wyrazić swoją wdzięczność.
Cała Europa Zachodnia pokryta była siecią dróg, na których miliony pielgrzymów dzieliły trudy i niebezpieczeństwa podróży z wędrującymi studentami, kupcami i innymi podróżnymi. W drodze do Jerozolimy, Rzymu lub Santiago de Compostela, do Akwizgranu wędrowcy narażali się na niewygody i niebezpieczeństwa. Przemierzając Europę, podobnie jak artyści, misjonarze i naukowcy, średniowieczni pielgrzymi przyczynili się do rozwoju wspólnych dla Europy Zachodniej cech kultury, które do dzisiaj odciskają swoje piętno na obliczu państw pomiędzy Islandią i Sycylią, Dublinem i Krakowem. Dopiero pod koniec średniowiecza dokonuje się zmiana: pielgrzymi zwracają się ku miejscom kultu znajdującym się w pobliżu ich rodzinnego miasta. Zarazem zmienia się charakter pielgrzymek wyruszających w dalszym ciągu w dalekie strony; z czasem zamieniają się one w podróże podejmowane dla rozrywki i przygody. W tym czasie, gdy dalekie wyprawy zostały wyparte przez pielgrzymki po okolicy, również studenci coraz rzadziej zapuszczają się w odległe strony.
***
„Na pierwszy rzut oka łączenie określonych "przestrzeni" z Bogiem może budzić pewne zastrzeżenia. Czy bowiem przestrzeń, tak samo jak czas, nie podlega całkowicie panowaniu Boga? Wszystko przecież wyszło z Jego rąk i nie ma takiego miejsca, gdzie nie można by Go spotkać: "Do Pana należy ziemia i to, co ją napełnia, świat i jego mieszkańcy. Albowiem On go na morzach osadził i utwierdził ponad rzekami" (Ps 24 [23], 1-2). Bóg jest obecny w równej mierze we wszystkich miejscach na ziemi, tak że cały świat może uchodzić za "świątynię" Jego obecności. Nie zmienia to jednak faktu, że podobnie jak rytm czasu może być wyznaczany przez kairo - szczególne momenty łaski - tak i przestrzeń może przechowywać znaki nadzwyczajnych zbawczych interwencji Boga. Ta intuicja obecna jest zresztą we wszystkich religiach, które nie tylko wznoszą świątynie, ale tworzą też święte przestrzenie, gdzie spotkanie z rzeczywistością Boską może stać się przeżyciem głębszym niż to, jakie dostępne jest zwykle w niezmierzonych obszarach kosmosu” – pisze Jan Paweł II w liście do pielgrzymów 29 czerwca 1999, w uroczystość Świętych Apostołów Piotra i Pawła,

***
W Krakowie tradycja modlitwy przy rwelikwiach świętych trwa niemal 900 lat.
W naszym mieście znajduje się 20 kościołów z grobami 9 świętych, 7 błogosławionych i 8 kandydatów na ołtarze, 12 - słynących łaskami wizerunków Matki Boskiej. Jest tu ponad 100 klasztorów, muzea i instytucje o charakterze muzealnym. Miasto ma więc olbrzymi potencjał by przyciagać tu pielgrzymów z całego świata.
Poszczególne wieki miały swe wielkie postaci cieszące się szczególnym kultem i przyciągające do miasta tysiące pielgrzymów modlących się przy grobach św. Stanisława czy św. Jacka, a w ostatnim czasie – św. Faustyny Kowalskiej. Ostatnie ćwierć wieku jest dla Krakowa pod tym względem czasem szczególnym – Ojciec Święty Jan Paweł II kanonizował lub beatyfikował 8 osób, których życie związane było z Krakowem i których groby znajdują się w krakowskich kościołach.
Do krakowskich Łagiewnik przybywają dziś goście z blisko 100 krajów: dominują przyjezdni z Europy (stanowią 78 proc. pielgrzymów), a następnie z Ameryki Północnej (16 proc.). Zasięg przestrzenny oddziaływania sanktuarium w Łagiewnikach jest obecnie największy na świecie (Jasna Góra ponad 80 krajów, a Lourdes i Fatima - ponad 70 krajów). Kraków jest centrum światowym kultu Bożego Miłosierdzia i kultu św. Siostry Faustyny. Wreszcie jest to miasto i region bł. Jana Pawła II, który wkrótce zostanie ogłoszony świętym.
Łagiewniki znajdują się już w ofercie najważniejszych agencji turystycznych świata (przybywa tu ok. 500 tys. pielgrzymów z zagranicy rocznie). Stanowią oni blisko 25 proc. ogółu odwiedzających, co na tak młody ośrodek, z pewnością jest wartością znaczącą. Jest to równocześnie najwyższy odsetek w Polsce i jeden z najwyższych w Europie (np. Lourdes ma 15 proc., Jasna Góra – ok. 10 proc., San Giovanni Rotondo - ponad 5 proc.).
Każdego roku około 30 proc. pątników przybywa do sanktuarium po raz pierwszy, ale równocześnie taki sam odsetek przyjeżdża tu wielokrotnie, a blisko 20 proc. odwiedza sanktuarium każdego roku.
W granicach województwa małopolskiego znajduje się ok. 120 sanktuariów. Zgoda, że o różnej sile oddziaływania, ale i o międzynarodowej randze i sławie.
Obok znanych w Europie - Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach, Katedry Wawelskiej, Sanktuarium Pasyjno–Maryjnego w Kalwarii Zebrzydowskiej, Wadowic, Centrum św. Maksymiliana Kolbego w Harmężach; rangę krajową i ponadregionalną posiadają: sanktuarium Matki Boskiej Fatimskiej na Krzeptówkach oraz sanktuarium na Wiktorówkach w Zakopanem, sanktuaria w Ludźmierzu, Jamnej, Limanowej, Tuchowie.
Krakowski gród jest obok tego, także miejscem skupiającym różne religie. Prawosławni posiadają cerkiew pw. Zaśnięcia Marii Panny przy ul. Szpitalnej, grekokatolicy – kościół Podwyższenia Krzyża Świętego (św. Norberta) przy ul. Wiślnej, Ormianie-unici – kościół Bożego Miłosierdzia przy ul. Felicjanek, a wyznawcy kościoła ewangelicko augsburskiego (luteranie) - kościół św. Marcina przy ul. Grodzkiej. Cerkwie greckokatolickie oraz prawosławne na terenie Małopolski zachowały się głównie na Łemkowszczyźnie, a większość z nich wpisana jest na Małopolski Szlak Architektury.
Małopolskę przecina sieć szlaków tematycznych, w tym 5 krakowskich szlaków religijnych, Małopolski Szlak Papieski im. Jana Pawła II, Szlak św. Jakuba Apostoła, Szlak św. Szymona w Lipnicy Murowanej oraz unikalny w skali Europy – Szlak Architektury Drewnianej (136 kościołów katolickich, 49 cerkwi), a na nim obiekty wpisane na Listę UNESCO.
O turystyce pielgrzymkowej mówiono w Krakowie podczas październikowej konferencji Turystyka religijna jako element integracji międzykulturowej.
Konferencja organizowana była w ramach Promocja oferty turystyki religijnej Małopolski na arenie międzynarodowej realizowanego przez Województwo Małopolskie i Gminę Miejską Kraków. Jego celem jest m.in. zwiększenie zainteresowania potencjalnych turystów zagranicznych ofertą turystyki religijnej Małopolski i Krakowa, wykreowanie marki Krakowa i Małopolski jako europejskiego centrum religijnego na arenie międzynarodowej oraz wzmocnienie turystycznego wizerunku Krakowa i Małopolski, jako miejsca podróży religijnych. I nie tylko religijnych – gdyż dziś pielgrzymowanie łączy w sobie zwiedzanie nie tylko miejsc kultu religijnego.
***
Teraz, decyzja papieża Franciszka o organizacji Światowych Dni Młodzieży w 2016 r. właśnie w Krakowie, sprawi że przyjedzie tu wiele pielgrzymów z najodleglejszych krajów. Na pewno oczy całego świata będą także skierowane na Kraków 27 kwietnia przyszłego roku, gdy papież Jan Paweł II zostanie ogłoszony świętym.
Postsocjalistyczne miasto i sanktuarium? Te dwie sprzeczne filozofie można połączyć w... turystyce. Bo i Nowa Huta ma swoje sanktuarium, do którego pielgrzymowano od setek lat… Mogiłę z cudownym laskami słynącym Krzyżem Mogilskim, z jego cudowną historią.
- W ostatnich 20 latach Nowa Huta cieszy się dużym zainteresowaniem turystów zagranicznych. Nie tylko ze względu na zabytki architektury socrealistycznej, ale również sakralnej. Stałym punktem zwiedzania Nowej Huty jest, obroniony przez Nowohucian przed usunięciem, krzyż na os. Teatralnym, Arka Pana – nowoczesny kościół, na budowę którego kamienie –otoczaki, przynieśli ludzie w teczkach, gdzie wierni gromadzą się każdego 13 miesiąca, żeby oddać cześć Matce Bożej Fatimskiej, a także Opactwo Cystersów w Mogile, odwiedzane przez pielgrzymów od wieków, gdzie Wierni oddają cześć słynącemu łaskami Panu Jezusowi Mogilskiemu nie tylko podczas całonocnego czuwania w każdy pierwszy piątek miesiąca i w tygodniu odpustowym w okolicy 14 września, ale przez cały rok.
Nowa Huta – w zamyśle założycieli miasto komunistyczne, jest wielkim świadectwem zwycięstwa nad złem, świadectwem mocy wiary i nadziei – wartości, których we współczesnym świecie tak bardzo ludziom brakuje.
Turyści, których gościliśmy w Nowej Hucie, wyjeżdżają zachwyceni przestrzenią, zielenią, a niektórzy odkrywają sens życia, bo, jak powiedział oprowadzający grupę Francuzów ojciec cysters „jeżeli Pan Bóg jest na pierwszym miejscu, to wszystko jest na swoim miejscu” – mówi Barbara Podpirka dyrektor Biura Podróży GALEON, które w swojej ofercie ma także pielgrzymki.
Podobnie jak w innych sanktuariach, po pątnikach, którzy odwiedzali Mogiłę i modlili się u stóp mogilskiego krzyża przez wieki przez wieki, pozostały świadectwa - wota dziękczynne, świadczące że wiara czyni cuda.
Nadal Szlak pielgrzymkowy z „muszlą” św. Jakuba pozostaje jednym z najpopularniejszych w dzisiejszej Europie. W Polsce również znajdziemy jego ślady, ale można też podróżować „Szlakiem Cysterskim”. Bo to nie tylko zwiedzanie klasztorów cysterskich, ale i swoista wyprawa w przeszłość, pełna refleksji nad duchowym życiem blisko natury, tak odległym i odmiennym od tego w obecnych czasach. To zapoznanie się z bogactwem cysterskiego dziedzictwa pozwoli współczesnemu człowiekowi pogłębić wiedzę o europejskich korzeniach i da inspirację „do tworzenia teraźniejszości i przyszłości - jak czytamy w zachęcającym słowie na stronie www. Opactwa Cystersów w Mogile.
Krystyna Lenczowska