Tak by這 40 lat temu. 13 grudnia 1981 roku. – STAN WOJENNY BY SZOKIEM
Dodane przez Administrator dnia 12/12/2021 12:38:03
W豉dze PRL przygotowywa造 si do rozprawy z „Solidarno軼i" ju od pierwszych dni po jej powstaniu. Przygotowana na wiele miesi璚y wcze郾iej, wymierzona w „Solidarno嗆” i dzia豉czy opozycyjnych operacja rozpocz窸a si 13 grudnia 1981 r. Wi瘯szo嗆 Polak闚 o wprowadzeniu stanu wojennego dowiedzia豉 si tego dnia nad ranem. By豉 niedziela. Nie dzia豉造 telefony. Telewizja i radio nadawa造 muzyk powa積. O godz. 6.00 wyemitowano przem闚ienie Jaruzelskiego, a o 9.00 powt鏎zono je w telewizji.
Genera og這si powstanie Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, kt鏎a przej窸a rz康y w kraju. Twierdzi, i wprowadzenie stanu wojennego nast徙i這 w chwili ostatecznego zagro瞠nia: „Ojczyzna nasza znalaz豉 si nad przepa軼i. […] Ju nie dni, ale godziny przybli瘸j og鏊nonarodow katastrof”. O doprowadzenie do konfrontacji oskar篡 przyw鏚c闚 „Solidarno軼i”: „Awanturnikom trzeba skr瘼owa r璚e, zanim wtr帷 ojczyzn w otch豉 bratob鎩czej walki”. Spikerzy ubrani w wojskowe mundury w kolejnych godzinach podawali, jakie ograniczenia na這篡 na Polak闚 stan wojenny.
Przeciwko polskiemu spo貫cze雟twu u篡to ca貫j si造 komunistycznego pa雟twa: 70 tys. 穎軟ierzy, 30 tys. milicjant闚 oraz kilkana軼ie tysi璚y funkcjonariuszy SB. Wyposa穎no ich w 1396 czo貪闚 oraz blisko 2 tys. transporter闚 opancerzonych. Ju pierwszej nocy stanu wojennego internowano niemal 3 tys. os鏏 - g堯wnie dzia豉czy „Solidarno軼i” i ugrupowa opozycyjnych. Znale幢i si w鈔鏚 nich tak瞠 Gierek i jego najbli窺i wsp馧pracownicy, kt鏎ych zatrzymano dla propagandowego efektu. Komuni軼i zaj瘭i r闚nie siedziby og鏊nopolskich i regionalnych w豉dz „Solidarno軼i”, w wielu przypadkach bezmy郵nie niszcz帷 przechowywany w nich sprz皻.
Zgodnie z dekretem wprowadzaj帷ym stan wojenny, zakazano strajk闚, manifestacji i wszelkich akcji protestacyjnych. Na obszarze ca貫go kraju wprowadzona zosta豉 godzina milicyjna od 22.00 do 6.00. Setki zak豉d闚 zmilitaryzowano, zapowiadaj帷, i strajk w nich r闚nowa積y jest dezercji, a wi璚 za udzia w nim grozi kara 鄉ierci. Przerwano 陰czno嗆 telefoniczn. Wszystkie przesy趾i pocztowe zosta造 obj皻e cenzur. Zamkni皻e zosta造 granice. Bez specjalnej przepustki nie mo積a by這 opu軼i miejsca zamieszkania. Zawieszono wszystkie organizacje spo貫czne, w tym zwi您ki zawodowe. Nadawano tylko jeden program telewizyjny i radiowy, zawieszono wydawanie wi瘯szo軼i pism. Ukazywa豉 si jedynie „Trybuna Ludu” - organ PZPR oraz „皋軟ierz Wolno軼i”. P騧niej, po weryfikacji dziennikarzy, zacz皻o wydawa gazety regionalne. W Ma這polsce zacz窸o ukazywa si tzw. „Gadzie echo” - od pocz徠kowych liter trzech tytu堯w: Gazety Krakowskiej, Dziennika Polskiego i Echa Krakowa. Na kilka tygodni zawieszono prac szk馧 wy窺zych i lekcje w szko豉ch.
Atmosfer grozy na ulicach pot璕owa造 wszechobecne czo貪i, transportery opancerzone i wojskowe patrole. Wobec braku dost瘼u do informacji kr捫y造 najr騜niejsze pog這ski. Poniewa samo poj璚ie „stan wojenny” nie by這 znane (wcze郾iej m闚iono o stanie wyj徠kowym), wiele os鏏 interpretowa這 jego wprowadzenie jako oznak wybuchu wojny. Wkr鏒ce okaza這 si, 瞠 rzeczywi軼ie trwa wojna – tyle, 瞠 z w豉snym narodem.
Pomimo zapowiadanych surowych kar pracownicy wielu zak豉d闚 na wprowadzenie stanu wojennego zareagowa這 strajkami. W Ma這polsce do najwi瘯szych strajk闚 dosz這 w Hucie im. Lenina (13–15 grudnia), „Montinie" (14–16 grudnia), „Telpodzie" (14–16 grudnia), Akademii G鏎niczo-Hutniczej (14–15 grudnia). Kr鏒kie protesty mia造 te miejsce 14 grudnia 1981 m.in. w „Elbudzie", „CeBeA" czy w „Armaturze". Protesty w豉dza pacyfikowa豉 przy u篡ciu oddzia堯w ZOMO i wojska.
Strajkuj帷y w wi瘯szo軼i wypadk闚 przyjmowali strategi biernego oporu. Niekiedy jednak przygotowywano si do obrony. Tak sta這 si mi璠zy innymi w kopalni Wujek w Katowicach. By z豉ma op鏎 g鏎nik闚, pluton specjalny ZOMO otworzy do nich ogie z broni maszynowej. Sta這 si to 16 grudnia 1981 r. Sze軼iu g鏎nik闚 zgin窸o na miejscu, trzech zmar這 w szpitalu. Byli to: J霩ef Czekalski, Krzysztof Giza, Ryszard Gzik, Bogus豉w Kopczak, Zenon Zaj帷, Zbigniew Wilk, Andrzej Pe趾a, Jan Stawisi雟ki i Joachim Gnida.
Masakra w Wujku doprowadzi豉 nie tylko do zako鎍zenia strajku w tej kopalni, lecz tak瞠 do za豉mania protest闚 w ca造m kraju. Ludzie zobaczyli, 瞠 komuni軼i s gotowi u篡 wszystkich mo磧iwych 鈔odk闚, by z豉ma op鏎 spo貫cze雟twa. W nast瘼nych dniach pacyfikowano kolejne miasta i fabryki.
W Ma這polsce internowano 179 dzia豉czy zwi您kowych, a do 30 kwietnia ich liczba wzros豉 do 349. W tym czasie aresztowano 303 osoby, a 101 zosta這 skazanych przez s康y.
Tak zacz掖 si kolejny, tragiczny rozdzia w historii Polski – czas stanu wojennego.
Jan L. Franczyk