安iatowid zawita do Branic
Dodane przez Administrator dnia 25/09/2021 11:02:47
Wrze郾iowe w璠r闚ki po Nowej Hucie, organizowane w ramach wydarzenia Zajrzyj do Huty, zawsze dostarczaj nowych, interesuj帷ych wra瞠. Zwiedzaj帷y maj okazj dotrze do miejsc, kt鏎e na co dzie s niedost瘼ne dla publiczno軼i. Zesz這roczne i tegoroczne w璠r闚ki s nieco utrudnione przez pandemi. Jednak organizatorzy do這篡li wszelkich stara, by mimo ogranicze zwi您anych z re磨mem sanitarnym, tury軼i mogli obejrze nowohuckie ciekawostki.
W鈔鏚 parudziesi璚iu wsp馧organizator闚 znajduje si tak瞠 nowohucki Oddzia Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Instytucja ta, kt鏎a niedawno obchodzi豉 jubileusz siedemdziesi璚iolecia istnienia, wiernie towarzyszy Muzeum Krakowa w reklamowaniu Nowej Huty. W roku 2021 Zajrzyj do Huty przebiega pod has貫m czterech twarzy Nowej Huty: architektury, historii, natury i spo貫czno軼i. Realizuj帷 to zawo豉nie Odzia Nowa Huta, mieszcz帷y si zespole dworsko-parkowym w Branicach, postanowi sprowadzi wystaw „Taki inny 安iatowid”. Wystawa ta cieszy豉 si du篡m zainteresowaniem podczas jej eksponowania w g堯wnym gmachu Muzeum przy ul. Poselskiej 3. 安iatowid to b鏀two s這wia雟kie o czterech twarzach, utrwalonych w kamiennej rze嬌ie. Oryginalne jego wyobra瞠nie jest eksponowane w jednej z sal Muzeum Archeologicznego w Krakowie. Zosta znaleziony w 1848 roku w maj徠ku Liczkowce ko這 Husiatynia na Podolu, w rzece Zbrucz. Towarzystwu Naukowemu Krakowskiemu podarowa go Mieczys豉w Potocki. Do podwawelskiego grodu dotar 12 maja 1851 roku i zosta wystawiony w Sali Biblioteki Jagiello雟kiej przy ul. 安. Anny 6. Na prze這mie lat 1858/1859 znalaz si na pierwszej Wystawie Staro篡tno軼i i do dnia dzisiejszego stanowi ozdob muzealnej kolekcji. Wykonany zosta z wapienia z Miodobor闚. Jest to czworoboczny s逝p, wysoko軼i 257 cm, wa膨cy ponad p馧 tony, z poziomymi pasmami p豉skorze嬌. Wie鎍zy go „kapelusz” przykrywaj帷y cztery nieow這sione ludzkie g這wy. St康 jego nazwa, poniewa patrzy na cztery strony 鈍iata. Naczelne b鏀two (w g鏎nej cz窷ci rze嬌y) zaopatrzone jest w r騜ne symbole: r鏬, szabl, pier軼ie i konia. Pod nim, w 鈔odkowym pasie znajduje si wyobra瞠nie korowodu tanecznego. Ca這嗆, w dolnej cz窷ci, podtrzymywana jest przez trzyg這w posta, interpretowan jako w豉dca pa雟twa podziemnego.
Od samego pocz徠ku 安iatowid budzi kontrowersje. Na pocz徠ku obawiano si, 瞠 jego przyjazd do Krakowa przyniesie miastu szereg nieszcz窷, zw豉szcza po tym jak towarzyszy豉 temu wydarzeniu burza. Dyskusja rozgorza豉 te w鈔鏚 naukowc闚. Jedni twierdzili, 瞠 jest to dziesi徠owieczne przedstawienie boga S這wian. Inni temu zaprzeczali, pisz帷 o romantycznym falsyfikacie, wykonanym na polecenie poety Tymona Zaborowskiego. Sp鏎 ten trwa do dnia dzisiejszego.
Jego pojawienie sta這 si te inspiracj dla rze嬌iarzy, malarzy, poet闚. Kopie 安iatowida lub jego podobie雟twa stan窸y w r騜nych miastach w Polsce i na 鈍iecie. Zobaczy go mo積a, opr鏂z Krakowa, m.in. w Poznaniu, Boles豉wcu, Grudzi康zu, Kostrzyniu Wielkopolskim. Najwi瘯szy, bo pi皻nastometrowy, odlany z br您u, stoi w muzeum w Hamilton, New Jersey. W latach sze嗆dziesi徠ych, gdy obchodzono rocznic1000-lecia powstania Pa雟twa Polskiego (troch przemilczaj帷 przyj璚ie chrze軼ija雟twa przez Mieszka I), 安iatowid ze Zbrucza by propagowany jako przyk豉d s這wia雟kich korzeni narodu. Ma這 kto wie, 瞠 po Wi郵e w Krakowie p造wa te statek bocznoko這wy pod tak nazw. Takie te imi nosi sonda kosmiczna kr捫帷a na oko這ziemskiej orbicie.
Niezale積ie od tego ile tak naprawd lat ma rze嬌a 安iatowida stoj帷a w Muzeum Archeologicznym w Krakowie, warto zobaczy j w oryginale lub wst徙i do Branic i obejrze wystaw „Taki inny 安iatowid”, otwart na Zajrzyj do Huty i na najbli窺ze kilka miesi璚y.
Janusz Bober


Foto: Ma貪orzata Byrska-Fudali